Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte gül bahçesinde hareketlilik başlar. Bir tarafta henüz açılmamış tomurcuklar, diğer tarafta hasat olgunluğuna ulaşmış pembe çiçekler vardır. Bazı çiçekler ise fazla açılarak taç yapraklarını dökmeye yaklaşmıştır.

Gül hasadı, bahçedeki bütün çiçekleri aynı anda toplamak değildir. Doğru gelişim aşamasındaki çiçekleri seçmek, onları bitkiye zarar vermeden koparmak ve bekletmeden işleme tesisine ulaştırmak gerekir.

Bu nedenle hasat; çiçek seçimi, toplama tekniği, zaman yönetimi, işçilik ve taşıma süreçlerinin birlikte planlandığı önemli bir üretim aşamasıdır.

Gül Akademisi Öğrenme Hedefleri

Bu dersin sonunda:

• Yağ gülü hasadının ne zaman başladığını,
• Hasada uygun çiçeğin nasıl seçildiğini,
• Çiçeğin bitkiden nasıl koparıldığını,
• Hasat ekibinin nasıl planlanabileceğini,
• Bir işçinin yaklaşık toplama kapasitesini,
• Çiçek verimini etkileyen koşulları,
• Hasat sonrası tartım ve taşımanın nasıl yapılması gerektiğini

öğrenmiş olacaksınız.

Gül hasadı nedir?

Gül hasadı, Rosa damascena Mill. bitkisinin uygun biçimde açmış çiçeklerinin elle toplanması işlemidir.

Yağ gülü bahçesinde bütün çiçekler aynı gelişim aşamasında değildir. Aynı bitkinin üzerinde:

• Henüz açılmamış tomurcuklar,
• Açılmaya başlayan çiçekler,
• Hasada uygun şekilde açmış çiçekler,
• Fazla açmış ve dökülmeye yaklaşmış çiçekler

bir arada bulunabilir.

Bu nedenle gül bahçesinde tek seferlik hasat yapılmaz. Çiçeklenme dönemi boyunca bahçe düzenli olarak kontrol edilir ve her gün hasat olgunluğuna ulaşan çiçekler toplanır.

Gül hasadı ne zaman başlar?

Isparta’da yağ gülünün çiçeklenme sezonu rakım ve hava koşullarına bağlı olarak genellikle mayıs ayının başından temmuz ayının başına kadar uzanabilir. Ancak her bahçede aynı tarihte başlayıp aynı tarihte sona ermez.

Çiçeklenme dönemini etkileyen başlıca faktörler şunlardır:

• Bahçenin rakımı,
• Yörenin sıcaklığı,
• İlkbahar yağışları,
• Güneşlenme süresi,
• Bahçenin baktığı yön,
• Bitkinin yaşı ve gelişme durumu,
• Yıllık hava koşulları.

Baydar’a göre rakım her 100 metre yükseldiğinde çiçeklenme yaklaşık 2–3 gün gecikebilir. Sıcak ve kurak geçen ilkbahar ayları çiçeklenmeyi öne alarak sezonu kısaltabilir. Serin ve nemli koşullar ise çiçeklenmeyi geciktirerek hasat döneminin daha uzun sürmesine yardımcı olabilir (Baydar, t.y.).

Bu nedenle gül hasadı için yalnızca takvime bakılmaz. Bahçedeki çiçeklerin gerçek gelişim durumu da izlenir.

Hasat sezonu ne kadar sürer?

Isparta genelindeki çiçeklenme sezonu, farklı rakımlardaki bahçeler birlikte değerlendirildiğinde yaklaşık iki aya yayılabilir. Ancak tek bir bahçenin yoğun hasat dönemi bundan daha kısa olabilir.

Bahçedeki günlük çiçek miktarı sezon boyunca aynı kalmaz:

1. Sezonun başında çiçek sayısı yavaş yavaş artar.
2. Orta dönemde günlük çiçek miktarı en yüksek düzeye ulaşabilir.
3. Sezonun sonuna doğru toplanacak çiçek miktarı giderek azalır.

Dolayısıyla hasat ekibi planlanırken yalnızca toplam sezon değil, bahçenin o gün vereceği tahmini çiçek miktarı dikkate alınmalıdır.

Neden bütün çiçekler aynı gün toplanmaz?

Yağ gülü bitkisindeki bütün tomurcuklar aynı anda oluşmaz ve aynı anda açmaz. Bir çiçek hasada hazırken yanındaki tomurcuğun açılması için birkaç gün daha gerekebilir.

Henüz gelişimini tamamlamamış tomurcukların toplanması:

• Sonraki günlerin çiçek verimini azaltabilir,
• Çiçeğin beklenen koku profilini etkileyebilir,
• Gereksiz ürün kaybına neden olabilir.

Hasada uygun hâle gelmiş çiçeğin dalda fazla bekletilmesi ise taç yaprakların gevşemesine ve dökülmesine yol açabilir.

İyi bir hasatçı yalnızca hızlı çalışan kişi değildir. Hangi çiçeği bugün toplaması, hangisini bitki üzerinde bırakması gerektiğini doğru belirleyen kişidir.

Hasada Uygun Çiçek Nasıl Seçilir?

Baydar’ın verdiği bilgiye göre hasada uygun çiçeğin:

• Pembe taç yaprakları kupa biçiminde açılmıştır.
• Çiçeğin merkezindeki polen keseleri, yani anterler, açık sarı renkte görünür.
• Çiçek sağlıklı ve tazedir.
• Taç yaprakları dökülmeye başlamamıştır.

Bu gelişim aşamasındaki çiçeklerin uçucu yağ oranı ve kalitesi bakımından uygun olduğu belirtilmektedir (Baydar, t.y.).

Ancak çiçeğin görünümü; çeşide, hava koşullarına ve açılma hızına göre bir miktar değişebilir. Bu nedenle hasat ekibine sezon başlamadan önce bahçede uygulamalı çiçek seçimi eğitimi verilmesi yararlı olur.

Tomurcuk, uygun çiçek ve fazla açmış çiçek arasındaki fark

Önemli ayrım

Her açık çiçek aynı gelişim aşamasında değildir. Çiçeğin yalnızca pembe görünmesi, hasat için ideal durumda olduğunu kanıtlamaz. Açılma biçimi, tazeliği ve anterlerin görünümü birlikte değerlendirilmelidir.

Gül Çiçeği Nasıl Toplanır?

Yağ gülü çiçekleri genellikle elle ve tek tek toplanır. Baydar, çiçeğin yumurtalık bölümünün altından kırılarak alındığını belirtmektedir (Baydar, t.y.).

Amaç, çiçeği bütün hâlinde almak ve bitkinin gelecek yıllardaki gelişimini sağlayacak dallara gereksiz zarar vermemektir.

Adım adım doğru toplama

1. Hasada uygun çiçeği belirleyin.
   Kupa biçiminde açmış, taze ve sağlıklı çiçeği seçin.
2. Çiçeği nazikçe kavrayın.
   Taç yaprakları ezmeden çiçeğin alt bölümünden tutun.
3. Koparma noktasını belirleyin.
   Çiçeği yumurtalık bölümünün altından, kısa ve kontrollü bir hareketle alın.
4. Dalı çekmeyin.
   Çiçeği uzun süre çekiştirmek, genç sürgünlere veya komşu tomurcuklara zarar verebilir.
5. Çiçeği toplama kabına bırakın.
   Çiçekleri bastırmayın, sıkıştırmayın ve kabın içine uzaktan atmayın.
6. Yanındaki tomurcukları kontrol edin.
   Henüz açılmamış tomurcukların kopmamasına dikkat edin.
7. Toplama kabını gereğinden fazla doldurmayın.
   Kabın içindeki çiçeklerin kendi ağırlıkları altında ezilmesini önleyin.

Toplama sırasında bitkiye zarar vermemek için nelere dikkat edilir?

Yanlış bir toplama hareketi yalnızca o günkü çiçeği değil, bitki üzerindeki diğer tomurcukları da etkileyebilir.

Hasat sırasında:

• Dallar aşağı doğru çekilmemelidir.
• Genç sürgünler kırılmamalıdır.
• Açılmamış tomurcuklar koparılmamalıdır.
• Çiçek alınırken dal kabuğu soyulmamalıdır.
• Aynı dal üzerindeki diğer çiçeklere zarar verilmemelidir.
• Bitkinin üzerinde yük oluşturacak şekilde basılmamalı veya oturulmamalıdır.
• Bahçe sıraları arasında kontrolsüz hareket edilmemelidir.

Hasatçının iki elini dengeli kullanması, erişemediği bir çiçeği dalı sertçe çekerek almaya çalışmaması önemlidir.

Hasat Sabah Saat Kaçta Başlamalıdır?

Gül hasadı sabahın çok erken saatlerinde başlatılır. Temel amaç, çiçekleri günün serin bölümünde ve sıcaklık belirgin biçimde yükselmeden toplamaktır.

Çiçeklerin mümkünse üzerlerindeki çiğ tamamen kurumadan ve en geç sabah saat 10.00’a kadar toplanması önerilmektedir (Baydar, t.y.).

Ancak saat 10.00, çiçekteki uçucu yağın bir anda yok olduğu kesin bir biyolojik sınır değildir. Gün ilerledikçe:

• Hava sıcaklığı yükselir,
• Çiçek yüzeyi ısınır,
• Çiğ kurur,
• Bağıl nem değişir,
• Uçucu bileşenlerin kayıp riski artabilir.

Serin ve bulutlu bir gün ile sıcak, kuru ve rüzgârlı bir günde koşullar aynı değildir. Bu nedenle saatle birlikte hava sıcaklığı, nem ve güneşlenme de izlenmelidir.

Bu konunun bilimsel ayrıntıları, Akita Gül Akademisi’nin “Gül Çiçekleri Neden Sabah Erken Toplanır?” dersinde incelenebilir.

Toplanan Çiçekler Hangi Kaplara Konulmalıdır?

Toplama kabının temel görevi, çiçekleri ezilmeden ve aşırı ısınmadan taşımaya yardımcı olmaktır.

Kullanılacak kap:

• Temiz olmalı,
• Yabancı koku taşımamalı,
• Çiçeklere zarar verecek kir veya kimyasal kalıntı içermemeli,
• Taşıması kolay olmalı,
• Çiçeklerin gereğinden fazla sıkışmasına yol açmamalı,
• Üretimin hijyen kurallarına uygun olmalıdır.

Toplanan çiçeklerin uzun süre sıkıştırılmış hâlde tutulması uygun değildir. Aşırı doldurulan kaplarda alt bölümde kalan çiçekler ezilebilir ve çiçekler arasında sıcaklık yükselebilir.

Kap seçimi işletmenin üretim standardına göre yapılmalıdır. Geleneksel uygulamalar ile kozmetik veya gıda üretiminde uygulanması gereken hijyen kuralları aynı olmayabilir.

Çiçekler neden bastırılmamalıdır?

Toplama kabına daha fazla çiçek sığdırmak amacıyla çiçekleri bastırmak önemli bir hatadır.

Sıkıştırma sonucunda:

• Taç yapraklar ezilebilir,
• Çiçek dokuları zarar görebilir,
• Hava dolaşımı azalabilir,
• Çiçek yığınının sıcaklığı artabilir,
• İstenmeyen fermantasyon başlayabilir,
• Uçucu yağ verimi ve bileşimi etkilenebilir.

Toplama hızını artırmak, çiçeğin fiziksel bütünlüğünden ve temizliğinden daha önemli değildir.

Hasat Süresi Nasıl Planlanır?

Hasat planlamasının amacı, o gün açan uygun çiçeklerin sıcaklık yükselmeden toplanmasını ve mümkün olan en kısa sürede işleme tesisine ulaştırılmasını sağlamaktır.

Planlama yapılırken şu sorular yanıtlanmalıdır:

• Bahçede bugün yaklaşık kaç kilogram çiçek var?
• Hasat kaçta başlayacak?
• Kaç saatlik etkin toplama süresi bulunuyor?
• Kaç deneyimli işçi çalışacak?
• Bahçenin eğimi ve sıralar arasındaki mesafe nasıl?
• Toplanan çiçekler tartım noktasına nasıl taşınacak?
• İşleme tesisi bahçeden ne kadar uzakta?
• Yağmur, sıcaklık veya kuvvetli rüzgâr bekleniyor mu?

Yoğun çiçeklenme günlerinde ekip sayısı artırılabilir. Sezonun başında ve sonunda ise günlük çiçek miktarı daha az olabileceği için aynı sayıda işçiye ihtiyaç duyulmayabilir.

Gül Hasadında İşçilik

Gül çiçeklerinin elle ve tek tek toplanması yoğun işçilik gerektirir. Çiçekler küçük, hafif ve bitkinin farklı noktalarına dağılmış durumdadır.

Baydar’ın verdiği ortalama değere göre bir işçi bir saatte yaklaşık 5 kilogram gül çiçeği toplayabilir (Baydar, t.y.).

Bu sayı bir garanti değildir. İşçinin gerçek toplama kapasitesi şu faktörlere göre değişebilir:

• Deneyim ve çalışma tekniği,
• Bahçedeki çiçek yoğunluğu,
• Bitkilerin yüksekliği ve budama biçimi,
• Bahçenin eğimi,
• Sıralar arasındaki geçiş kolaylığı,
• Toplama kabının boşaltılacağı noktaya uzaklık,
• Hava koşulları,
• Çiçeklerin bitki üzerindeki dağılımı,
• Mola ve taşıma süreleri.

Deneyimli bir işçi, hasada uygun çiçeği daha hızlı tanıyabilir. Ancak yalnızca hız değil, doğru çiçek seçimi ve bitkiye zarar vermeyen toplama tekniği de değerlendirilmelidir.

Bir işçi günde kaç kilogram çiçek toplayabilir?

Günlük miktar hesaplanırken çalışma gününün tamamı kesintisiz çiçek toplama süresi olarak kabul edilmemelidir. Tartım, kabın boşaltılması, sıra değiştirme, taşıma ve molalar da zaman alır.

Örneğin bir işçinin dört saat boyunca etkin toplama yaptığı varsayılırsa:

5 kg/saat × 4 saat = 20 kg çiçek

Bu durumda teorik toplama kapasitesi yaklaşık 20 kilogramdır. Ancak bahçenin koşullarına göre gerçekleşen miktar daha düşük veya daha yüksek olabilir.

Bu nedenle işletmeler kendi bahçelerindeki gerçek sonuçları günlük olarak kaydetmeli ve sonraki hasat planlarını bu kayıtlarla geliştirmelidir.

Hasat Ekibi Nasıl Hesaplanır?

Temel hesaplama şu formülle yapılabilir:

Gerekli işçi sayısı = Günlük toplanacak çiçek miktarı ÷ Bir işçinin planlanan sürede toplayabileceği çiçek miktarı

Örnek işçilik hesabı

Bir bahçede o gün yaklaşık 400 kilogram hasada uygun çiçek bulunduğunu düşünelim.

Hasadın dört saatlik etkin çalışma süresinde tamamlanması planlansın. Bir işçinin ortalama toplama kapasitesi saatte 5 kilogram kabul edilsin.

Bir işçinin dört saatteki teorik kapasitesi

5 kg × 4 saat = 20 kg

Gerekli teorik işçi sayısı

400 kg ÷ 20 kg = 20 işçi

Bu durumda yalnızca teorik toplama hesabına göre 20 işçi gerekir.

Ancak gerçek planlamada:

• Molalar,
• Tartım,
• Kapların boşaltılması,
• Bahçede yürüme,
• Çiçeklerin taşıma noktasına ulaştırılması,
• İşçilerin deneyim farkları,
• Arazi eğimi

de hesaba katılmalıdır.

Bu nedenle 20 kişilik teorik sonuç, uygulamada doğrudan yeterli ekip sayısı olarak kabul edilmemelidir. İşletme, kendi saha verilerine göre makul bir çalışma payı eklemelidir.

Neden yalnızca saatlik ortalamaya güvenilmemelidir?

Saatte 5 kilogram değeri planlama için yararlı bir ortalamadır; fakat bütün işçiler ve bahçeler için değişmez değildir.

Örneğin:

• Çiçeği seyrek bir bahçede işçi daha fazla yürür.
• Yoğun çiçeklenmede toplama daha hızlı olabilir.
• Yüksek veya düzensiz bitkiler işi zorlaştırabilir.
• Eğimli arazide hareket hızı düşebilir.
• Uzak tartım noktası etkin toplama süresini azaltabilir.

En doğru işçilik planı, işletmenin geçmiş hasat kayıtlarıyla oluşturulur.

Gül Bahçesinde Çiçek Verimi

Çiçek verimi, belirli bir alandan toplanan toplam gül çiçeği miktarıdır. Genellikle kilogram/dekar biçiminde ifade edilir.

Baydar, yağ gülü bahçelerinde çiçek veriminin koşullara bağlı olarak dekarda yaklaşık 250–1.000 kilogram arasında değişebildiğini bildirmektedir. Kaynakta yaklaşık 5 dekarlık bir bahçeden ortalama 3,5 ton çiçek toplanabileceğine ilişkin bir örnek de verilmektedir (Baydar, t.y.).

Bu değerler garanti edilmiş üretim miktarları değildir. Her bahçede aynı sonuç beklenmemelidir.

Çiçek verimini hangi faktörler etkiler?

1. Bahçenin rakımı

Rakım; sıcaklığı, çiçeklenme tarihini ve sezonun süresini etkileyebilir.

2. Bahçenin yöneyi

Arazinin güneşe baktığı yön, ısınma ve nem koşullarını değiştirebilir.

3. Bitkilerin yaşı

Çok genç, verim dönemindeki ve yaşlanmış gül bahçeleri aynı miktarda çiçek üretmez.

4. Budama

Doğru budama, yeni sürgünlerin gelişimini ve hasat kolaylığını etkileyebilir. Ayrıntılı bilgi için “Yağ Gülünün Bakımı” dersi incelenebilir.

5. Sulama

Bitkinin su stresi yaşaması, sürgün gelişimini ve çiçek oluşumunu sınırlandırabilir.

6. Gübreleme

Toprak analizine dayanmayan yetersiz veya aşırı gübreleme, bitkinin dengeli gelişimini olumsuz etkileyebilir.

7. İklim

Don, kuraklık, aşırı sıcaklık, yoğun yağış ve dolu çiçek verimini etkileyebilir.

8. Toprak koşulları

Toprağın yapısı, drenajı, organik maddesi ve pH değeri bitki gelişimi için önemlidir.

9. Hastalık ve zararlılar

Yaprak, sürgün ve tomurcuklara zarar veren etmenler çiçek miktarını azaltabilir.

10. Hasat yönetimi

Hasada uygun çiçeklerin zamanında toplanmaması, taç yaprak dökülmesine ve ölçülebilir ürün kaybına yol açabilir.

Çiçek Verimi ile Uçucu Yağ Verimi Aynı Şey Değildir

Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır.

Bir bahçeden çok miktarda çiçek toplanması, aynı oranda yüksek kaliteli uçucu yağ elde edileceğini tek başına garanti etmez.

Sonuç üzerinde:

• Hasat saati,
• Çiçeğin gelişim aşaması,
• Hava koşulları,
• Hasattan sonra geçen süre,
• Taşıma biçimi,
• Damıtma yöntemi,
• Damıtma süresi ve koşulları

da etkilidir.

Gül çiçeğinin damıtma süreci, “Gül Yağı Nasıl Üretilir?” ve “Gül Suyu Nasıl Üretilir?” derslerinde ayrı ayrı incelenmelidir.

Hasattan Sonra Ne Yapılır?

Çiçeğin bitkiden koparılması hasadın sonu değildir. Tartım, kayıt, taşıma ve tesise teslim de hasat yönetiminin parçalarıdır.

1. Ön kontrol

Toplanan çiçeklerin içinde:

• Yabancı bitki parçaları,
• Fazla dal ve yaprak,
• Toprak ve taş,
• Zarar görmüş veya uygun olmayan çiçekler

bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

2. Tartım

Çiçekler gecikmeden tartılır. Kullanılan kabın boş ağırlığı toplam ağırlıktan çıkarılmalıdır.

Net çiçek ağırlığı = Dolu kabın ağırlığı − Boş kabın ağırlığı

3. Kayıt

Her parti için mümkünse şu bilgiler kaydedilir:

• Hasat tarihi,
• Bahçe veya parsel adı,
• Hasat başlangıç ve bitiş saati,
• Toplam çiçek miktarı,
• Çalışan sayısı,
• Hava koşulları,
• Taşıma başlangıç ve teslim saati,
• Gözlenen kalite sorunları.

Bu kayıtlar, sonraki yıllarda verim ve işçilik planlaması için değerli bilgiler sağlar.

4. Taşıma

Çiçekler:

• Güneş altında bırakılmadan,
• Gereksiz yere sıkıştırılmadan,
• Aşırı ısınmadan,
• Yabancı kokulara maruz kalmadan,
• Mümkün olan en kısa sürede

işleme tesisine ulaştırılmalıdır.

5. Tesise teslim

Teslim sırasında net ağırlık, teslim saati ve partinin geldiği bahçe kaydedilmelidir. Böylece hasat ile işleme arasında geçen süre izlenebilir.

Hasatta En Sık Yapılan Hatalar

1. Kapalı tomurcukları toplamak

Henüz hasat olgunluğuna ulaşmamış çiçeklerin erkenden alınmasına neden olur.

2. Fazla açmış çiçekleri bahçede bırakmak

Taç yaprak dökülmesi ve ürün kaybı meydana gelebilir.

3. Çiçeği dalı çekerek koparmak

Genç sürgünlere ve yan tomurcuklara zarar verebilir.

4. Toplama kabını aşırı doldurmak

Çiçeklerin sıkışmasına, ezilmesine ve ısınmasına yol açabilir.

5. Toplanan çiçekleri güneşte bekletmek

Çiçek sıcaklığını yükselterek uçucu bileşenlerin kayıp riskini artırabilir.

6. Günlük çiçek miktarını tahmin etmeden ekip kurmak

Hasadın günün sıcak saatlerine kalmasına neden olabilir.

7. Çiçek ve yabancı maddeleri birlikte tartmak

Gerçek çiçek veriminin yanlış hesaplanmasına yol açar.

8. Kayıt tutmamak

İşçilik, parsel verimi ve taşıma süresi karşılaştırılamaz.

9. Hızı kalitenin önüne koymak

Yanlış çiçek seçimine, tomurcuk kaybına ve bitki zararına neden olabilir.

Gül Akademisi Bilgi Kutusu

Baydar’ın aktardığı ortalama değerlere göre:

• Bir işçi saatte yaklaşık 5 kg çiçek toplayabilir.
• Çiçek verimi yaklaşık 250–1.000 kg/dekar arasında değişebilir.
• Yaklaşık 5 dekarlık bir bahçeden uygun koşullarda yaklaşık 3,5 ton çiçek elde edilebilir.
• Rakım her 100 metre arttığında çiçeklenme yaklaşık 2–3 gün gecikebilir.

Bu değerler; bahçe, yıl, hava koşulları, işçi deneyimi ve yetiştirme uygulamalarına göre değişen yaklaşık değerlerdir.

Doğru Bilinen Yanlışlar

“Bahçedeki bütün açık çiçekler aynı kalitededir.”

Yanlış. Çiçeklerin açılma derecesi ve tazeliği farklı olabilir.

“Hasat yalnızca bir defa yapılır.”

Yanlış. Tomurcuklar farklı zamanlarda açtığı için bahçe çiçeklenme dönemi boyunca tekrar tekrar hasat edilir.

“En hızlı çalışan kişi en iyi hasatçıdır.”

Her zaman doğru değildir. Doğru çiçek seçimi, tomurcukları koruma ve çiçeği ezmeden toplama da önemlidir.

“Çiçekler kaba bastırılırsa taşıma daha verimli olur.”

Yanlış. Sıkıştırılan çiçekler ezilebilir, ısınabilir ve kalite kaybı riski artabilir.

“Dekardan çok çiçek alınması, mutlaka çok miktarda gül yağı elde edileceği anlamına gelir.”

Yanlış. Uçucu yağ sonucu; çiçeğin yapısı, hasat zamanı, bekleme koşulları ve damıtma yöntemi gibi birçok faktöre bağlıdır.

“Saat 10.00’dan sonra çiçekte uçucu yağ kalmaz.”

Yanlış. Saat 10.00 pratik bir hasat sınırıdır. Uçucu yağ bir anda yok olmaz; gün ilerledikçe kayıp riski ve bileşim değişiklikleri artabilir.

Adım Adım Gül Hasadı Kontrol Listesi

Hasattan önce

• Günlük hava durumu kontrol edildi.
• Bahçedeki tahmini çiçek miktarı belirlendi.
• Yeterli sayıda işçi planlandı.
• Temiz toplama kapları hazırlandı.
• Tartım aracı kontrol edildi.
• Taşıma planı oluşturuldu.
• İşçilere uygun çiçek seçimi gösterildi.

Hasat sırasında

• Yalnızca uygun biçimde açmış çiçekler toplanıyor.
• Kapalı tomurcuklar bitki üzerinde bırakılıyor.
• Çiçekler yumurtalığın altından kontrollü şekilde alınıyor.
• Dallar ve genç sürgünler çekilmiyor.
• Çiçekler kaba bastırılmıyor.
• Hasat mümkün olduğunca serin saatlerde tamamlanıyor.
• Toplanan çiçekler gölgede tutuluyor.

Hasattan sonra

• Yabancı maddeler kontrol edildi.
• Kap darası çıkarılarak net ağırlık belirlendi.
• Parsel ve hasat bilgileri kaydedildi.
• Çiçekler güneşte bekletilmedi.
• Çiçekler sıkıştırılmadan taşındı.
• İşleme tesisine teslim saati kaydedildi.

Kısa Özet

Başarılı bir gül hasadı, yalnızca çiçekleri bahçeden toplamak değildir. Doğru gelişim aşamasındaki çiçeğin seçilmesi, uygun noktadan koparılması, bitkinin korunması, yeterli işçinin planlanması ve çiçeklerin gecikmeden tesise ulaştırılması gerekir.

Hasada uygun yağ gülü çiçeğinin pembe taç yaprakları kupa biçiminde açılmıştır ve açık sarı renkli anterleri görünür durumdadır. Çiçekler elle, tek tek ve yumurtalık bölümünün altından alınır.

Bir işçinin saatte ortalama 5 kilogram çiçek toplayabildiği bildirilmektedir. Ancak gerçek kapasite; arazi, çiçek yoğunluğu, deneyim, taşıma mesafesi ve çalışma koşullarına bağlı olarak değişir.

Dekara çiçek verimi ile uçucu yağ verimi de aynı şey değildir. Bahçeden yüksek miktarda çiçek alınması önemli olmakla birlikte çiçek seçimi, hasat saati, bekleme süresi ve damıtma koşulları da sonuç üzerinde belirleyicidir.

Sık Sorulan Sorular

Yağ gülü hasadı hangi aylarda yapılır?

Isparta genelinde çiçeklenme sezonu rakım ve hava koşullarına bağlı olarak mayıs başından temmuz başına kadar uzanabilir. Tek bir bahçenin yoğun hasat süresi daha kısa olabilir.

Gül hasadı kaç kez yapılır?

Bütün tomurcuklar aynı anda açmadığı için bahçe çiçeklenme dönemi boyunca düzenli olarak yeniden hasat edilir.

Hasada uygun gül nasıl anlaşılır?

Pembe taç yaprakları kupa biçiminde açılmış, açık sarı anterleri görünen, taze ve sağlıklı çiçekler tercih edilir.

Çiçek bitkiden nasıl koparılır?

Çiçek nazikçe kavranır ve yumurtalık bölümünün altından kısa, kontrollü bir hareketle alınır. Dal çekilmemeli ve yan tomurcuklara zarar verilmemelidir.

Bir işçi saatte kaç kilogram gül toplar?

Baydar’ın verdiği ortalama değer saatte yaklaşık 5 kilogramdır. Bu miktar bahçe koşullarına ve işçinin deneyimine göre değişebilir.

Bir dekardan ne kadar gül çiçeği alınır?

Kaynakta, koşullara bağlı olarak dekarda yaklaşık 250–1.000 kilogram arasında değişen değerler bildirilmektedir. Bu rakamlar her bahçe için garanti değildir.

Güller neden toplama kabına bastırılmamalıdır?

Bastırılan çiçekler ezilebilir, hava dolaşımı azalabilir ve çiçek yığınının sıcaklığı yükselebilir.

Saat 10.00’dan sonra gül toplanabilir mi?

Çiçeklerdeki uçucu yağ saat 10.00’da bir anda yok olmaz. Bununla birlikte sıcaklık yükseldikçe kayıp riski artabileceği için hasadın mümkün olduğunca sabahın serin saatlerinde tamamlanması önerilir.

Hasattan sonra güller ne yapılmalıdır?

Çiçekler tartılmalı, hasat bilgileri kaydedilmeli ve güneşte bekletilmeden mümkün olan en kısa sürede işleme tesisine ulaştırılmalıdır.

Sonuç

Yağ gülü hasadında kalite, bahçedeki doğru çiçeği fark etmekle başlar. Uygun şekilde açmış çiçekler dikkatle seçilir, bitkiye zarar vermeden toplanır ve sıkıştırılmadan taşınır.

İşçilik planlaması doğru yapılmazsa çiçeklerin bir bölümü günün sıcak saatlerine kalabilir. Buna karşılık yalnızca hızlı toplamak da yeterli değildir. Hasatçının çiçeği tanıması, açılmamış tomurcukları koruması ve çiçekleri ezmeden toplaması gerekir.

Başarılı bir hasadın temel ilkesi şöyle özetlenebilir:

Doğru çiçeği doğru zamanda seçin, bitkiye zarar vermeden toplayın ve çiçeği tazeliğini koruyacak biçimde gecikmeden işleyin.

Kaynakça

Baydar, H. (t.y.). Yağ gülü tarımı ve endüstrisi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü.

Baydar, H., & Göktürk Baydar, N. (2001). Yağ gülünde (Rosa damascena Mill.) verim ve kalite üzerine hasat dönemi, distilasyon için bekleme süresi ve distilasyon aşamalarının etkisi. IV. Tarla Bitkileri Kongresi Bildirileri, 117–122.

Baydar, H., & Baydar Göktürk, N. (2005). The effects of harvest date, fermentation duration and Tween 20 treatment on essential oil content and composition of industrial oil rose (Rosa damascena Mill.). Industrial Crops and Products, 21, 251–255.

Baydar, H., Kazaz, S., & Erbaş, S. (2013). Yağ gülünde (Rosa damascena Mill.) morfogenetik, ontogenetik ve diurnal varyabiliteler. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 8(1), 1–11.