Gül Ürünlerinde Mikrobiyolojik Güvenlik

Bir gül ürününün güvenli ve stabil olduğu nasıl anlaşılır?

Gül suyu, gül distilatı ve gül içeren kozmetik ürünlerde kalite değerlendirilirken koku, renk ve içerik kadar önemli bir başka konu daha vardır: mikrobiyolojik güvenlik.

Özellikle su içeren ürünlerde mikroorganizmaların kontrolü ürün güvenliğinin temel parçalarından biridir. Ancak burada sık yapılan bir hata vardır: Bir ürünün “doğal”, “distile edilmiş” veya “antimikrobiyal özellik gösteren bileşenler içeriyor” olması, tek başına raf ömrü boyunca mikrobiyolojik olarak güvenli olduğunu göstermez.

Mikrobiyolojik güvenlik; ürünün kendisi, üretim yöntemi, hijyen koşulları, ambalajı, saklama koşulları ve gerektiğinde yapılan mikrobiyolojik analizler, stabilite ve koruyucu etkinlik testleri birlikte değerlendirilerek anlaşılır.

Akita Gül Akademisi'nin bu bölümünde önce bu kavramları birbirinden ayıracak, ardından Rosa damascena ürünleri ve Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu üzerinde gerçekleştirilen analizler üzerinden gerçek bir örneği inceleyeceğiz.

1. Mikrobiyolojik güvenlik nedir?

Mikroorganizmalar çevremizin doğal parçalarıdır. Bakteriler, mayalar ve küfler havada, suda, hammaddelerde, üretim ortamlarında ve insan vücudunda bulunabilir.

Bir kozmetik ürün açısından önemli olan, ürünün kullanım amacı ve özellikleri dikkate alındığında kabul edilebilir mikrobiyolojik kaliteyi sağlaması ve belirli istenmeyen mikroorganizmaları içermemesidir.

Bu nedenle laboratuvarlarda örneğin şu parametreler incelenebilir:

• toplam aerobik mikroorganizma sayısı,
• maya ve küf sayısı,
• Pseudomonas aeruginosa,
• Staphylococcus aureus,
• Escherichia coli,
• Candida albicans.

Ancak ürünün bir gün yapılan analizde uygun çıkması ile raf ömrü boyunca mikrobiyolojik açıdan stabil olması aynı şey değildir.

Akademi Notu — Üç farklı soru

Mikrobiyolojik analiz: Üründe test edildiği anda mikroorganizma var mı?

Stabilite çalışması: Ürün farklı koşullarda ve zaman içinde özelliklerini koruyor mu?

Challenge test: Ürüne belirli mikroorganizmalar bilinçli olarak eklendiğinde ürün bunların çoğalmasını kontrol edebiliyor mu?

Bunlar birbirinin yerine geçen testler değildir.

2. Gül ürünlerinde neden mikrobiyolojik güvenlik önemlidir?

Saf uçucu yağ ile gül suyu aynı fiziksel yapıya sahip değildir. Gül suyu ve gül distilatı esas olarak su bazlı ürünlerdir.

Bu nedenle “distilasyonla üretilmiştir, dolayısıyla bozulmaz” şeklindeki genel bir yaklaşım bilimsel olarak yeterli değildir.

Distilasyon üretim sırasında önemli bir mikrobiyolojik kontrol sağlasa da daha sonra;

dolum → ambalaj → depolama → taşıma → ürünün açılması → kullanım

gibi aşamalarda yeni koşullar ortaya çıkar.

Dolayısıyla iki ayrı soruyu sormalıyız:

Ürün üretildiği anda mikrobiyolojik olarak uygun mu?

ve

Bu uygunluğu zaman içerisinde koruyabiliyor mu?

İkinci sorunun cevabı için ürünün gerçek verilerine ihtiyaç vardır.

3. Her gül suyu aynı değildir

“Gül suyu” günlük dilde tek bir ürünmüş gibi kullanılmasına rağmen üretim yöntemleri ve elde edilen ürünlerin bileşimleri farklı olabilir.

Örneğin gül yağı üretimi sırasında oluşan ve daha sonra yağ fazı ayrılan geleneksel gül suyu ile uçucu yağın ayrıca ayrılmadığı bir gül distilatı aynı ürün olarak değerlendirilmemelidir.

Hammadde/çiçek-su oranı, distilasyon tekniği, distilasyon süresi, uçucu bileşenlerin üründe tutulma düzeyi, yağ ayırma işlemi, üretim hijyeni, dolum ve ambalajlama gibi faktörler nihai ürünü etkileyebilir.

Bu nedenle bilimsel bir araştırmada “rose water” veya “rose hydrosol” üzerinde elde edilen sonuçları bütün gül sularına doğrudan genellemek doğru değildir.

Önce araştırmada kullanılan ürünün nasıl üretildiğine bakmak gerekir.

4. Gül suyunda mikrobiyal bozulma görülebilir mi?

Evet.

Gül suyunun doğal olması veya distilasyonla elde edilmesi, bütün gül sularının sınırsız süreyle mikrobiyolojik olarak stabil olacağı anlamına gelmez.

Bu konu Türkiye'de Rosa damascena üzerine çalışan araştırmacılar tarafından da incelenmiştir.

Hasan Baydar ve çalışma arkadaşlarının gül suyunda mikrobiyal bozulma ve bunun kontrolüne yönelik araştırmaları; pastörizasyon, ultraviyole uygulaması ve kimyasal koruyucular gibi farklı yaklaşımları değerlendirmiştir.

Bu tür çalışmalar önemli bir gerçeği ortaya koymaktadır:

“Gül suyu” adı tek başına mikrobiyolojik stabilite garantisi değildir.

Fakat bunun tersini de söyleyemeyiz. Bir gül suyunda bozulma görülmüş olması, farklı üretim yöntemi ve farklı kimyasal profile sahip bütün gül distilatlarının aynı davranacağı anlamına gelmez.

İşte bu nedenle ürüne özgü testler önemlidir.

5. “Antimikrobiyal” ile “mikrobiyolojik olarak stabil” aynı şey değildir

Bu iki kavram özellikle birbirinden ayrılmalıdır.

Bir bitki ekstraktının, uçucu yağın veya distilatın laboratuvar ortamında belirli bir mikroorganizmaya karşı aktivite göstermesi antimikrobiyal potansiyel ile ilgilidir.

Bir kozmetik ürünün raf ömrü boyunca kabul edilebilir mikrobiyolojik kaliteyi koruması ise ürün güvenliği ve stabilitesi ile ilgilidir.

Örneğin Rosa damascena veya onun belirli bileşenleri üzerinde gerçekleştirilen bir antibakteriyel araştırmadan:

“Bütün gül suları bozulmaz.”

sonucu çıkarılamaz.

Aynı şekilde bir ürünün mikrobiyolojik analizinin uygun olması da:

“Bu ürün bütün mikroorganizmaları öldürür.”

anlamına gelmez.

Bu ayrım bilimsel kanıtların doğru okunmasının temelidir.

6. Bir ürünün mikrobiyolojik güvenliği nasıl araştırılır?

Mikrobiyolojik kaliteyi değerlendirmek için farklı testler farklı sorulara cevap verir.

Mikrobiyolojik sayım ve spesifik mikroorganizma testleri

Belirli bir numunenin test edildiği andaki mikrobiyolojik durumunu gösterir.

Stabilite çalışması

Ürün belirli süre boyunca farklı koşullarda tutulur. Mikrobiyolojik parametrelerin yanı sıra pH, görünüm, koku, yoğunluk ve ambalaj özellikleri gibi başka özellikler de izlenebilir.

Koruyucu etkinlik / Challenge testi

Burada yaklaşım daha farklıdır.

Ürüne belirli miktarda test mikroorganizması bilinçli olarak eklenir. Daha sonra belirlenen zamanlarda mikroorganizma miktarındaki değişim ölçülür.

Bu nedenle challenge test yalnızca “başlangıçta mikroorganizma bulunmadı” sorusunun ötesine geçer.

Ürünün mikrobiyolojik kontaminasyon karşısındaki davranışını araştırır.

7. Vaka Çalışması: Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu

Buradan itibaren genel gül suyu literatüründen çıkarak belirli bir ürün üzerinde elde edilmiş laboratuvar sonuçlarına bakabiliriz.

Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu, üretici bilgisine göre tek içerikli bir üründür ve formülasyona ayrıca koruyucu eklenmemektedir.

Bu nedenle ürün üzerinde gerçekleştirilen stabilite ve challenge testleri mikrobiyolojik değerlendirme açısından özellikle dikkat çekicidir.

7.1. 90 günlük stabilite çalışması

Bilim Kozmetik ve Endüstriyel Ürün Analiz Laboratuvarı tarafından gerçekleştirilen çalışmada Akita Rose Water numuneleri farklı koşullarda değerlendirilmiştir.

Çalışmada;

oda sıcaklığı/aydınlık, oda sıcaklığı/karanlık, 4 °C ve 45 °C

koşulları kullanılmış ve değerlendirmeler 1., 28. ve 90. günlere kadar sürdürülmüştür.

Mikrobiyolojik incelemelerde raporlanan sonuçlar dikkat çekicidir:

Bu sonuçların farklı saklama koşullarındaki takiplerde korunmuş olduğu raporlanmıştır. Çalışmada ayrıca renk, koku, pH, yoğunluk ve ambalaj durumu da değerlendirilmiştir.

Burada doğru bilimsel sonuç şudur:

Test edilen Akita Rose Water numuneleri, çalışmanın 90 günlük süresi ve incelenen koşulları altında düşük mikrobiyal sayımlarını ve test edilen mikroorganizmalar açısından uygunluğunu korumuştur.

Bu çalışma tek başına ürünün sınırsız raf ömrüne sahip olduğunu kanıtlamaz; fakat test edilen koşullardaki stabilitesi hakkında doğrudan ürün verisi sağlar.

8. Daha güçlü bir sınama: ISO 11930 Challenge Test

Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu üzerinde ayrıca bir Preservation Efficacy (Challenge) Test gerçekleştirilmiştir.

Bu test ISO 11930 protokolüne göre yapılmıştır.

Buradaki önemli fark şudur:

Ürünün içinde mikroorganizma aranmakla yetinilmemiş; belirli mikroorganizmalar ürüne yüksek düzeylerde bilinçli olarak inoküle edilmiştir.

Test edilen organizmalar:

• Pseudomonas aeruginosa
• Escherichia coli
• Staphylococcus aureus
• Candida albicans
• Aspergillus niger

olmuştur.

Sonuçlar ne gösterdi?

Rapora göre başlangıç inokülasyonları bakterilerde yaklaşık 2 × 10⁷ cfu/g, C. albicans ve A. niger için yaklaşık 3 × 10⁶ cfu/g düzeyindedir.

7. günde test edilen mikroorganizmaların tamamı <10 cfu/g olarak ölçülmüştür.

Bakteriler için raporlanan log azalma 5,30, maya ve küf için 4,48 olmuştur. Aynı <10 cfu/g sonucu 14. ve 28. günlerde de raporlanmıştır.

Laboratuvar raporunun nihai değerlendirmesi ise:

“SUITABLE”

şeklindedir.

Bu sonuç, test edilen ürünün ISO 11930 challenge-test koşullarında inoküle edilen mikroorganizmalar karşısında güçlü bir mikrobiyolojik kontrol sergilediğini göstermektedir.

Ancak sonuç “ürün her mikroorganizmayı öldürür” şeklinde yorumlanmamalıdır. Test yalnızca belirtilen mikroorganizmalar, numune ve deney koşulları için kanıt sağlar.

9. Peki üründe koruyucu var mı?

Bu noktada önemli bir bilimsel soru ortaya çıkmaktadır.

Üretici Akita Doğal Ürünler A.Ş.'nin verdiği formülasyon bilgisine göre ürün tek içeriklidir ve formülasyona koruyucu veya alkol eklenmemektedir.

Bunun yanında bağımsız bir analiz de bulunmaktadır.

Süleyman Demirel Üniversitesi Doğal Ürün Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 2021 yılında “Rosa Damascena Flower Water” olarak tanımlanan Akita numunesinde paraben ve alkol analizi gerçekleştirilmiştir.

Analizde incelenen:

methylparaben, ethylparaben, propylparaben, butylparaben, isobutylparaben, hexylparaben, benzylparaben, hexamidine paraben ve hexamidine diparaben

tespit edilmemiştir.

Ayrıca;

methyl alcohol, ethyl alcohol ve isopropyl alcohol

da tespit edilmemiştir.

Burada bilimsel sınırı korumak gerekir. Bu analiz bütün olası koruyucuların yokluğunu kanıtlayan kapsamlı bir tarama değildir; raporda belirtilen maddelerin analiz edilen numunede tespit edilmediğini göstermektedir.

Formülasyona koruyucu eklenmediği bilgisi ise üretici beyanına dayanmaktadır.

10. Koruyucu eklenmemiş bir ürün bu sonucu nasıl gösterebilir?

Akademik açıdan en ilginç soru belki de budur.

Tek içerikli ve formülasyona koruyucu eklenmediği bildirilen bir Rosa damascena distilatının ISO 11930 challenge testinde böyle bir sonuç göstermesinin altında hangi mekanizma bulunmaktadır?

Mevcut testler ürünün davranışını gösteriyor, ancak bu davranışın biyokimyasal mekanizmasını tek başına açıklamıyor.

Ürünün uçucu ve suda çözünen bileşenlerinin profili, pH'ı, distilasyon yöntemi ve bileşenler arasındaki olası etkileşimler araştırılması gereken faktörler arasındadır.

Burada çok önemli bir bilimsel sınır vardır:

Challenge test sonucu etkinliği gösterir; etkinliğin hangi molekül veya mekanizmadan kaynaklandığını kanıtlamaz.

Dolayısıyla belirli bir uçucu bileşenin Akita ürününün mikrobiyolojik stabilitesinden sorumlu olduğunu söylemek için ayrıca mekanistik araştırmalara ihtiyaç vardır.

Bu konu, Rosa damascena distilatları üzerine gelecekte yapılabilecek araştırmalar açısından dikkate değer bir çalışma alanıdır.

11. Yağı alınmış ve yağı alınmamış gül suyunu neden ayırıyoruz?

Akita Gül Akademisi'nde bu ayrım özellikle önemlidir.

Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu, gül yağının sonradan ayrıldığı geleneksel gül suyuyla aynı ürün olarak değerlendirilmemelidir.

Dolayısıyla geleneksel gül suyu üzerinde yapılmış bir mikrobiyolojik araştırmanın sonucu doğrudan Akita ürününe; Akita üzerinde gerçekleştirilmiş challenge ve stabilite testlerinin sonuçları da bütün gül sularına genellenemez.

Bu bilimsel yaklaşım bize daha doğru bir soru sordurur:

“Gül suyu bozulur mu?”

yerine:

“Hangi üretim yöntemiyle elde edilmiş, hangi bileşime sahip gül ürünü; hangi saklama koşullarında ve hangi test sonuçlarına göre değerlendiriliyor?”

Bu, bilimsel açıdan çok daha doğru bir sorudur.

12. Tüketici bir gül ürününde neye bakmalı?

“Doğal”, “saf” veya “geleneksel” gibi ifadeler ürünün mikrobiyolojik güvenliğini tek başına göstermez.

Daha anlamlı sorular şunlardır:

Ürün nasıl üretilmiş?
Distilasyon ve sonraki üretim aşamaları önemlidir.

Formülü nedir?
Tek içerikli bir distilat ile çok bileşenli su bazlı kozmetik aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Mikrobiyolojik analiz yapılmış mı?
Ürünün gerçek laboratuvar verisi önemlidir.

Stabilite çalışması yapılmış mı?
Tek bir zamandaki sonuç yerine ürünün zaman içindeki davranışı hakkında bilgi sağlar.

Challenge test yapılmış mı?
Özellikle su içeren kozmetik ürünlerde ürünün mikrobiyolojik kontaminasyon karşısındaki davranışı konusunda çok daha farklı ve değerli bilgi verir.

Bilimsel olarak ne söyleyebiliriz?

Gül ürünlerinde mikrobiyolojik güvenlik yalnızca bitkinin doğal özelliklerine dayanarak değerlendirilemez.

Üretim yöntemi, ürünün bileşimi, hijyen, ambalajlama, depolama ve ürün üzerinde gerçekleştirilen laboratuvar testleri birlikte ele alınmalıdır.

Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu özelinde elimizde üç farklı kanıt katmanı bulunmaktadır:

Stabilite çalışması, test edilen numunelerin farklı saklama koşullarında 90 gün boyunca mikrobiyolojik parametrelerini koruduğunu göstermektedir.

ISO 11930 challenge testi, yüksek miktarda inoküle edilen beş test mikroorganizmasının 7. günde <10 cfu/g seviyesine indiğini ve laboratuvarın ürünü “Suitable” olarak değerlendirdiğini göstermektedir.

SDÜ analizi ise incelenen Akita numunesinde raporda taranan parabenlerin ve metil, etil ve izopropil alkolün tespit edilmediğini göstermektedir.

Üretici bilgisine göre ürün tek içeriklidir ve formülasyona koruyucu eklenmemektedir.

Bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde önemli bir araştırma sorusu ortaya çıkmaktadır: Yağı ayrılmadan üretilen Rosa damascena distilatının gözlenen mikrobiyolojik davranışında üretim yöntemi ve doğal kimyasal bileşim nasıl bir rol oynamaktadır?

Mevcut analizler ürünün mikrobiyolojik davranışı hakkında güçlü ürün-spesifik veriler sunmaktadır. Bunun altında yatan mekanizmanın açıklanması ise gelecekte yapılacak kontrollü bilimsel araştırmaların konusu olmalıdır.

Akademi Özeti

Doğal olmak mikrobiyolojik güvenliğin kanıtı değildir.

Antimikrobiyal aktivite ile raf ömrü stabilitesi aynı kavram değildir.

Bir gül suyu üzerinde elde edilen sonuç bütün gül sularına genellenemez.

Mikrobiyolojik analiz, stabilite çalışması ve challenge test farklı sorulara cevap verir.

Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu üzerinde yapılan ISO 11930 challenge testinin sonucu “Suitable” olarak raporlanmıştır.

Bilimsel olarak önemli olan iddia değil, ürüne özgü ölçülebilir veridir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

1. Gül suyu mikrobiyolojik olarak bozulabilir mi?

Evet. “Gül suyu” adı tek başına mikrobiyolojik stabiliteyi garanti etmez. Üretim yöntemi, ürünün bileşimi, hijyen, dolum, ambalaj ve saklama koşulları mikrobiyolojik kaliteyi etkileyebilir. Bu nedenle farklı yöntemlerle üretilmiş gül sularının aynı özelliklere sahip olduğu varsayılmamalıdır.

2. Doğal bir gül suyu koruyucu içermeden mikrobiyolojik olarak stabil olabilir mi?

Bunun cevabı ürüne özgü testlerle verilmelidir. Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu üretici bilgisine göre tek içeriklidir ve formülasyonuna koruyucu eklenmemektedir. Ürün üzerinde gerçekleştirilen stabilite ve challenge testleri de mikrobiyolojik davranışı hakkında doğrudan laboratuvar verisi sağlamaktadır.

3. Akita Yağı Alınmamış Gül Suyunda koruyucu var mı?

Üretici bilgisine göre ürün tek içeriklidir ve formülasyona koruyucu eklenmemektedir. Ayrıca Süleyman Demirel Üniversitesi tarafından incelenen numunede raporda taranan parabenler ile metil, etil ve izopropil alkol tespit edilmemiştir. Bununla birlikte bu analiz, dünyadaki bütün olası koruyucu maddelerin tarandığı anlamına gelmez.

4. Challenge test nedir?

Challenge test, bir ürünün mikrobiyolojik kontaminasyon karşısındaki davranışını değerlendiren kontrollü laboratuvar testidir. Belirli mikroorganizmalar ürüne bilinçli olarak eklenir ve bunların sayısındaki değişim belirli günlerde ölçülür. Bu nedenle yalnızca ürünün başlangıçtaki mikrobiyolojik durumunu ölçen analizden farklıdır.

5. Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu challenge testinden geçti mi?

Evet. ISO 11930'a göre gerçekleştirilen testte Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Candida albicans ve Aspergillus niger kullanılmıştır. Raporda beş mikroorganizmanın da 7. günde <10 cfu/g seviyesinde olduğu ve bu seviyenin 14. ve 28. günlerde de korunduğu görülmektedir. Laboratuvarın nihai değerlendirmesi “SUITABLE” olmuştur.

6. Akita Gül Suyunun stabilite testinde ne bulundu?

90 günlük çalışmada ürün oda sıcaklığında aydınlık ve karanlık ortamda, 4 °C'de ve 45 °C'de değerlendirilmiştir. İncelenen koşullarda toplam aerobik mikroorganizma ile maya-küf değerleri <10 cfu/g düzeyinde kalmış; C. albicans, P. aeruginosa, E. coli ve S. aureus tespit edilmemiştir.

7. Stabilite testi ile challenge test aynı şey midir?

Hayır. Stabilite testi, ürünün belirli süre ve saklama koşullarındaki değişimini takip eder. Challenge test ise ürüne mikroorganizmalar bilinçli olarak eklendiğinde ürünün bu mikrobiyal yük karşısındaki davranışını inceler. İki çalışma birbirini tamamlayan ancak farklı sorulara cevap veren testlerdir.

8. Challenge test sonucu Akita Gül Suyunun mikropları öldürdüğünü gösterir mi?

Bu şekilde genelleme yapmak doğru değildir. Test, yalnızca kullanılan mikroorganizmalar ve deney koşulları için değerlendirilmelidir. Bilimsel olarak doğru ifade, Akita numunesinin ISO 11930 challenge testinde test edilen mikroorganizmalar karşısında gerekli mikrobiyolojik kontrolü gösterdiği ve “Suitable” olarak değerlendirildiğidir.

9. Koruyucu eklenmemiş Akita Gül Suyunun challenge testindeki başarısının nedeni nedir?

Mevcut testler sonucu gösterir ancak mekanizmayı kanıtlamaz. Üretim yöntemi, pH ve distilatta bulunan doğal uçucu/suda çözünen bileşenler araştırılması gereken faktörlerdir. Hangi bileşenin veya mekanizmanın sonuçtan sorumlu olduğunu kesin olarak belirlemek için ayrıca kontrollü mekanistik çalışmalar gerekir.

10. Yağı alınmış geleneksel gül suyu ile Akita Yağı Alınmamış Gül Suyu aynı mıdır?

Hayır. Üretim yöntemleri açısından birbirlerinden ayrılmaları gerekir. Akita Yağı Alınmamış Gül Suyunda gül yağı sonradan üründen ayrılmaz. Bu nedenle geleneksel yağ ayrılmış gül suyuyla ilgili bir araştırmanın sonucu otomatik olarak Akita ürününe, Akita üzerinde yapılan testlerin sonucu da bütün gül sularına genellenemez.

11. Bir gül suyunun “antimikrobiyal” olması bozulmayacağı anlamına gelir mi?

Hayır. Antimikrobiyal aktivite ile mikrobiyolojik stabilite farklı kavramlardır. Belirli bir mikroorganizmaya karşı laboratuvarda aktivite gösterilmesi, ürünün raf ömrü boyunca mikrobiyolojik olarak stabil kalacağını tek başına kanıtlamaz.

12. Distilasyon gül suyunu otomatik olarak mikrobiyolojik açıdan güvenli yapar mı?

Distilasyon üretim sırasında önemli bir mikrobiyolojik kontrol sağlar; ancak ürün daha sonra dolum, ambalajlama, depolama ve kullanım aşamalarından geçer. Bu nedenle nihai ürünün mikrobiyolojik güvenliği yalnızca “distile edilmiştir” ifadesine dayanarak değerlendirilmemelidir.

13. Bir gül ürününün mikrobiyolojik güvenliğini değerlendirirken nelere bakılmalıdır?

Üretim yöntemi ve formülasyonun yanı sıra mikrobiyolojik analizler, stabilite çalışmaları ve uygun olduğunda challenge test sonuçları değerlendirilmelidir. “Doğal”, “saf” veya “koruyucusuz” gibi ifadeler tek başına mikrobiyolojik güvenlik kanıtı değildir.

14. Akita testlerinin sonuçları bütün gül suları için geçerli midir?

Hayır. Bunlar Akita'nın test edilen ürün ve numunelerine ait ürün-spesifik sonuçlardır. Bilimsel açıdan en önemli noktalardan biri budur: farklı üretim yöntemleriyle elde edilen ürünlerin mikrobiyolojik davranışları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

Baydar H., Kuleaşan H., Kara N., Seçilmiş-Canbay H., Kineci S. The Effects of Pasteurization, Ultraviolet Radiation and Chemical Preservatives on Microbial Spoilage and Scent Composition of Rose Water. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 2013.

Bilim Sağlık ve Laboratuvar Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Akita Rose Water – Stability Analysis Report, Report No. A-2018-000177, 2019.

Bilim Sağlık ve Laboratuvar Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. Akita Rose Water – Preservation Efficacy (Challenge) Test, ISO 11930, Report No. A-2018-000177, 2018.

Süleyman Demirel Üniversitesi Doğal Ürün Uygulama ve Araştırma Merkezi. Rosa Damascena Flower Water – Paraben and Alcohol Analysis, Report No. 2104001, 2021.