Gülün Bilimsel Yolculuğu: Geleneksel Bilgiden Modern Araştırmalara

Gülün Bilimsel Yolculuğu: Geleneksel Bilgiden Modern Araştırmalara

Geleneksel kullanımdan kimyasal analizlere, laboratuvar deneylerinden insan araştırmalarına: Rosa damascena üzerine bilimsel kanıtları, araştırma yöntemlerini ve geleceğin çalışma alanlarını keşfedelim.

Gül, insanlık tarihinin yalnızca en sevilen çiçeklerinden biri değildir. Kokusu, estetik değeri ve kültürel anlamının yanı sıra gül suyu, gül yağı, gül çiçeği ve farklı bitkisel ekstraktlarıyla yüzyıllardır günlük yaşamın önemli bir parçası olmuştur.

Özellikle Isparta gülü olarak bilinen Rosa damascena, Anadolu, Orta Doğu ve farklı coğrafyalarda güzel koku, kişisel bakım, yiyecek ve içecek hazırlama, kültürel törenler ve geleneksel tıp uygulamalarında kullanılmıştır.

Peki yüzyıllardır değer verilen bu bitki hakkında modern bilim bize neler söylüyor?

Gülün karakteristik kokusunu hangi moleküller oluşturuyor? Gül yağı ile gül suyunun kimyasal bileşimleri neden farklı? Laboratuvarda gözlenen antioksidan veya antimikrobiyal etkiler insanlarda da ortaya çıkıyor mu? Gül kokusunun duygu durumu, kaygı ve uyku üzerindeki etkileri bilimsel olarak araştırıldı mı?

Bugün bu sorular, kimyasal analiz cihazları, hücre ve doku modelleri, kontrollü insan çalışmaları ve gelişmiş ölçüm teknolojileriyle inceleniyor.

Ancak modern bilimin önemli bir ilkesi vardır:

Bir bitkinin yüzyıllardır kullanılıyor olması, ona atfedilen bütün etkilerin bilimsel olarak kanıtlandığı anlamına gelmez.

Geleneksel bilgi araştırılması gereken soruları ortaya çıkarabilir. Bilimsel araştırmalar ise bu soruların hangi koşullarda, hangi ürünlerle ve ne ölçüde güvenilir sonuçlarla yanıtlanabileceğini araştırır.

Gülün bilimsel yolculuğu tam da bu noktada başlar.

Gül Akademisi Notu

Geleneksel bilgi ile modern bilim birbirinin karşıtı değildir.

Geleneksel kullanım, insanların kuşaklar boyunca biriktirdiği deneyimleri yansıtır. Bilim ise bu deneyimlerden doğan soruları kontrollü deneylerle, ölçülebilir sonuçlarla ve bağımsız araştırmalarla değerlendirir.

1. Gülün Geleneksel Kullanımından Neler Öğreniyoruz?

Modern laboratuvarların bulunmadığı dönemlerde insanlar bitkileri çoğunlukla gözlem, deneyim ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgiler yoluyla tanımıştır.

Hangi bitkinin ne zaman toplanacağı, hangi bölümünün kullanılacağı ve nasıl hazırlanacağı zaman içerisinde gelişen bir bilgi birikimi oluşturmuştur.

Gül de bu bilgi birikiminde önemli bir yere sahiptir.

Tarihsel ve etnobotanik kaynaklar, gülün farklı kültürlerde çeşitli amaçlarla kullanıldığını göstermektedir:

• Güzel koku ve kişisel bakım uygulamalarında,

• Yiyecek ve içeceklere aroma vermek amacıyla,

• Törenlerde ve kültürel geleneklerde,

• Cilt ve ağız bakımında,

• Rahatlama ve duyusal ferahlık amacıyla,

• Geleneksel tıp uygulamalarında.

Başer, Altıntaş ve Kürkçüoğlu'nun 2012 yılında yayımlanan Turkish Rose başlıklı incelemesi, gülün Anadolu ve Osmanlı kültüründeki kullanımını tarihsel kaynaklarla ele almaktadır.

Bu çalışma, gül suyunun ve gül yağının yalnızca ticari ürünler olmadığını; sosyal yaşam, bakım alışkanlıkları ve kültürel uygulamalarla da ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Bununla birlikte tarihsel kullanımın varlığı, belirli bir biyolojik etkinin insanlarda güvenilir biçimde gösterildiği anlamına gelmez.

Örneğin geçmişte rahatlama amacıyla gül kokusunun kullanılmış olması, bugün bilim insanlarının şu soruları araştırmasına yol açabilir:

Gül kokusu kaygı düzeyini gerçekten etkiliyor mu? Etkiliyorsa hangi koşullarda, hangi uygulama süresinde ve hangi kişilerde?

Bu soruların yanıtı geleneksel bilgiden değil, uygun biçimde tasarlanmış araştırmalardan elde edilir.

Botanik Adlandırma Hakkında

Bilimsel yayınlarda Isparta gülü sıklıkla Rosa damascena Mill. adıyla belirtilmektedir.

Royal Botanic Gardens, Kew tarafından kullanılan güncel kabul edilmiş botanik ad ise Rosa × damascena Herrm. biçimindedir.

Bu makalede okuyucuların bilimsel literatürde yaygın olarak karşılaştığı Rosa damascena ifadesi kullanılmaktadır.

2. Geleneksel Bir Gözlem Nasıl Bilimsel Araştırmaya Dönüşür?

Bilimsel araştırmalar çoğu zaman bir gözlem veya merakla başlar.

Örneğin gül suyunun uzun yıllardır cilt bakımında kullanılması, bilim insanlarının bu ürünle ilgili yeni sorular sormasına neden olabilir.

Bunlardan bazıları şöyledir:

• Gül suyunda hangi kimyasal bileşenler bulunur?

• Bileşenlerin miktarı kullanılan gül türüne göre değişir mi?

• Distilasyon süresi ve üretim yöntemi kimyasal profili etkiler mi?

• Gül suyu laboratuvar koşullarında antioksidan aktivite gösterir mi?

• Belirli mikroorganizmalar üzerinde aktivitesi var mıdır?

• Test edilen ürün ciltle ve gözle hangi koşullarda uyumludur?

• Cilt neminde veya diğer kozmetik parametrelerde ölçülebilir değişiklik oluşturur mu?

• Gözlenen sonuçlar gül suyundan mı, gül yağından mı, yoksa farklı bir gül ekstraktından mı kaynaklanır?

Bu soruların her biri farklı bir araştırma yaklaşımı gerektirir.

Kimyasal analiz bir ürünün ölçülebilen bileşenlerini inceleyebilir.

Hücre kültürü çalışmaları belirli biyolojik süreçler hakkında ipuçları sağlayabilir.

Cihazlı insan ölçümleri ciltteki değişiklikleri değerlendirebilir.

Kontrollü klinik çalışmalar ise belirli uygulamaların insanlarda oluşturduğu sonuçları araştırabilir.

Dolayısıyla bilimsel açıdan doğru soru yalnızca “Gül faydalı mıdır?” değildir.

Hangi gül ürünü, hangi miktarda, hangi uygulama biçimiyle, hangi koşullarda ve hangi sonuç üzerinde araştırılmıştır?

Bu ayrım, bilimsel yayınları doğru yorumlamanın temelidir.

3. Bilimsel Araştırmalarda Hangi Gül Ürünü Kullanılıyor?

Gül üzerine yapılan araştırmaları değerlendirirken ilk belirlenmesi gereken konu, çalışmada kullanılan materyalin kimliğidir.

Çünkü gül tek bir kimyasal ürün değildir.

Aynı bitkiden elde edilen farklı hammaddeler, farklı üretim yöntemleri nedeniyle birbirinden önemli ölçüde ayrılabilir.

Örneğin gül uçucu yağıyla yapılan bir çalışmanın sonucu doğrudan gül suyuna aktarılamaz.

Aynı şekilde yüksek yoğunlukta hazırlanmış bir gül taç yaprağı ekstraktının laboratuvar ortamında gösterdiği aktivitenin, günlük kullanılan bir yüz spreyinde aynı biçimde ortaya çıkması beklenemez.

Gül yağı ile gül suyu neden farklıdır?

Gül yağı ve gül suyu, distilasyon sırasında taşınan aromatik bileşenleri farklı oranlarda içerebilir.

Bu farklılıkta bileşenlerin suyla uyumluluğu, uçuculuğu ve yağ ile su fazları arasındaki dağılımı rol oynar.

Örneğin feniletil alkol, gül suyunun aromatik profilinde belirgin olabilirken sitronellol, geraniol ve nerol gibi bileşenler gül yağının karakteristik profilinde önemli yer tutar.

Ancak bu genel örüntüler, bütün gül ürünlerinin sabit ve aynı bileşime sahip olduğu anlamına gelmez.

Gül Akademisi Notu

Bir araştırmayı okurken ilk sorulması gereken soru yalnızca “Hangi sonuç elde edildi?” değildir.

Öncelikle “Tam olarak hangi gül ürünü, hangi yöntemle hazırlanarak araştırıldı?” sorusuna yanıt aranmalıdır.

4. Modern Bilim Gülün Kimyasal Yapısı Hakkında Neler Biliyor?

Rosa damascena, çok sayıda aromatik ve diğer kimyasal bileşen içeren botanik bir hammaddedir.

Gül çiçeğinin, uçucu yağının, distilatının ve ekstraktlarının kimyasal bileşimleri aynı değildir.

Gül uçucu yağında sıklıkla incelenen maddeler arasında:

• Sitronellol,

• Geraniol,

• Nerol,

• Linalool,

• Bazı uzun zincirli hidrokarbonlar,

• Daha düşük miktarlarda bulunabilen başka uçucu bileşenler

yer alır.

Gül suyunun aromatik profili ise su fazına geçebilen bileşenlerden etkilenir.

Feniletil alkol bunların önemli örneklerinden biridir.

Ancak bu maddelerin kesin miktarları; yetiştirme koşullarına, hasada, distilasyon sistemine ve numune hazırlama yöntemine bağlı olarak değişebilir.

Bilimsel Araştırma Örneği: 2017 Yılında Gül Distilasyon Ürünlerinin Karşılaştırılması

Hasan Baydar ve Nilgün Göktürk Baydar tarafından 2017 yılında yayımlanan çalışmada, Rosa damascena çiçeklerinin distilasyonuyla elde edilen üç farklı ürün karşılaştırılmıştır:

Gül yağı, gül suyu ve posa suyu.

Araştırmacılar, Süleyman Demirel Üniversitesi bünyesindeki araştırma bahçesinden toplanan taze gül çiçeklerini laboratuvar ölçeğinde hidrodistilasyon işlemine tabi tutmuştur.

Elde edilen ürünlerde:

• Uçucu bileşenler GC–MS ile,

• Fenolik bileşenler çeşitli kimyasal analiz yöntemleriyle,

• Antioksidan ve antiradikal aktiviteler DPPH ve FRAP gibi laboratuvar yöntemleriyle

incelenmiştir.

Araştırmada bildirilen göreli uçucu bileşen profillerinde gül yağının öne çıkan bileşenlerinden biri sitronellol olurken, gül suyu ve posa suyunda feniletil alkol belirgin bulunmuştur.

Çalışmanın sonuçlarında posa suyunun ve gül yağının, kullanılan bazı laboratuvar antioksidan testlerinde gül suyundan daha yüksek aktivite gösterdiği bildirilmiştir.

Bu araştırmanın önemi, yalnızca hangi ürünün daha yüksek laboratuvar aktivitesi gösterdiği değildir.

Aynı çiçekten elde edilen farklı distilasyon ürünlerinin birbirinden farklı kimyasal özelliklere ve laboratuvar sonuçlarına sahip olabileceğini göstermesidir.

Ancak burada iki bilimsel sınırlama dikkate alınmalıdır.

Birincisi, GC–MS analizlerinde bildirilen göreli bileşen yüzdeleri, ürünün tamamındaki mutlak konsantrasyonlarla karıştırılmamalıdır.

İkincisi, DPPH veya FRAP gibi testlerde ölçülen antioksidan aktivite, ürünün insan cildinde aynı etkiyi oluşturduğunun doğrudan kanıtı değildir.

Bu nedenle çalışma, distilasyon ürünlerinin kimyasal ve laboratuvar özelliklerini anlamamız açısından önemlidir; doğrudan klinik etkinlik kanıtı olarak değerlendirilmemelidir.

5. Gül Hangi Modern Analiz Yöntemleriyle Araştırılıyor?

Gülün bilimsel olarak incelenmesi, yalnızca kokusunu veya görünüşünü değerlendirmekten çok daha kapsamlıdır.

Bugün araştırmacılar kimyasal bileşim, mikrobiyolojik kalite, fiziksel özellikler, biyolojik aktivite ve insan üzerindeki etkiler için farklı yöntemler kullanmaktadır.

GC–MS: Kimyasal Bileşenlerin Tanımlanması

GC–MS, Gas Chromatography–Mass Spectrometry ifadesinin kısaltmasıdır.

Türkçesi Gaz Kromatografisi–Kütle Spektrometrisidir.

Bu yöntemde gaz kromatografisi, numunedeki analiz edilebilen uçucu bileşenleri birbirinden ayırmaya yardımcı olur.

Kütle spektrometrisi ise ayrılan bileşenlerden elde edilen kütle spektrumları aracılığıyla kimyasal kimliklerinin araştırılmasını sağlar.

GC–MS, gül yağı ve gül distilatının uçucu bileşen profilinin incelenmesinde önemli bir araçtır.

GC–FID: Kromatografik Bileşenlerin Ölçülmesi

GC–FID, gaz kromatografisinin alev iyonizasyon dedektörüyle birlikte kullanılmasıdır.

Bu yöntem, uygun analitik koşullarda organik bileşenlere ilişkin sinyallerin ölçülmesinde kullanılır.

Kalibrasyon standartlarıyla birlikte belirli maddelerin nicel analizi gerçekleştirilebilir.

GC–FID, GC–MS'den farklı olarak doğrudan kütle spektrumu sağlamaz.

HPLC ve LC–MS/MS: Farklı Kimyasal Grupların İncelenmesi

HPLC, yüksek performanslı sıvı kromatografisidir.

LC–MS/MS ise sıvı kromatografisi ile ardışık kütle spektrometrisinin birlikte kullanıldığı bir yöntemdir.

Bu teknikler özellikle uygun yöntemlerle fenolik bileşikler ve çeşitli uçucu olmayan maddelerin incelenmesinde kullanılabilir.

Gül taç yaprağı ekstraktlarının analizinde önemli araçlar arasındadır.

Headspace–SPME–GC–MS: Ürünün Üzerindeki Uçucu Bileşenler

Bu yöntem, numunenin üzerinde oluşan gaz fazındaki uçucu bileşenlerin örneklenerek GC–MS ile incelenmesine olanak sağlar.

Bir gül suyunun veya distilatın koku profilini araştırırken yararlı olabilir.

Ancak ürünün üst boşluğunda ölçülen uçucu bileşenlerin dağılımı, sıvının toplam bileşimiyle aynı olmak zorunda değildir.

FTIR ve Raman Spektroskopisi

Bu spektroskopik yöntemler moleküllerin titreşimleriyle ilişkili sinyaller aracılığıyla bazı kimyasal ve fiziksel özelliklerin incelenmesinde kullanılabilir.

Uygun yöntem geliştirme ve doğrulamayla ürünlerin kimyasal parmak izlerinin karşılaştırılmasına yardımcı olabilir.

Mikrobiyolojik Analizler

Mikrobiyolojik analizler, ürünün mikrobiyolojik kalitesini değerlendirmek amacıyla uygulanır.

Belirli bakteri, maya ve küflerin varlığı veya miktarı araştırılabilir.

Bir ürünün mikrobiyolojik kalite kriterlerine uygun bulunması, onun bütün biyolojik etkilerinin kanıtlandığı anlamına gelmez.

Cihazlı Cilt Ölçümleri

Uygun cihaz ve araştırma yöntemleriyle:

• Cilt nem düzeyi,

• Cilt elastikiyeti,

• Pigmentasyon görünümü,

• Kırışıklıklarla ilişkili bazı ölçümler,

• Diğer kozmetik performans parametreleri

değerlendirilebilir.

Ancak sonuçların güvenilir biçimde yorumlanabilmesi için kullanılan ürün, test koşulları, katılımcı sayısı, ölçüm süresi ve varsa kontrol grubu dikkate alınmalıdır.

Bilimsel Açıklama

Kimyasal analiz cihazı, ürünün bileşimini incelemeye yardımcı olur.

Cilt ölçüm cihazı, belirli koşullarda ortaya çıkan ölçülebilir değişiklikleri değerlendirir.

Hiçbir cihazın sonucu, yöntemin ölçmediği bir biyolojik veya klinik etkiyi otomatik olarak kanıtlamaz.

6. Laboratuvar Araştırmaları Gül Hakkında Neler Söylüyor?

Rosa damascena ve farklı gül ürünleri üzerine yapılan laboratuvar çalışmalarında antioksidan aktivite, antimikrobiyal özellikler, inflamasyonla ilişkili süreçler ve hücresel yanıtlar araştırılmıştır.

Bu çalışmalar değerlidir; ancak elde edilen sonuçların kapsamı doğru anlaşılmalıdır.

Antioksidan Araştırmalar

DPPH, ABTS ve FRAP gibi yöntemler, numunelerin belirli kimyasal sistemlerdeki antioksidan veya indirgeme kapasitesini değerlendirmek için kullanılır.

Bir numunenin bu testlerde aktivite göstermesi, laboratuvar koşullarında ölçülebilir bir kimyasal özellik taşıdığını gösterir.

Ancak insan cildinde oluşabilecek etki farklıdır.

Cilde ulaşan bileşen miktarı, formülasyon, biyolojik ortam, uygulama süresi ve cilt yapısı gibi faktörler sonucu etkileyebilir.

Bu nedenle laboratuvar antioksidan kapasitesi ile ciltte kanıtlanmış anti-aging etki aynı kavram değildir.

Antimikrobiyal Araştırmalar

Bazı gül yağları, ekstraktlar ve diğer gül ürünleri üzerinde çeşitli mikroorganizmalara karşı laboratuvar araştırmaları yapılmıştır.

Bu çalışmalarda belirli bakteri veya mantarların büyümesinin baskılanıp baskılanmadığı araştırılabilir.

Ancak sonuçların yorumlanmasında kullanılan ürünün kimliği, konsantrasyonu, deney yöntemi ve incelenen mikroorganizma önemlidir.

Bir gül ürününün laboratuvar ortamında belirli bir mikroorganizma üzerinde inhibisyon göstermesi, o ürünün insanlarda enfeksiyon tedavisinde kullanılabileceğini kanıtlamaz.

Hücre Kültürü Araştırmaları

Hücre modelleri, belirli maddelerin hücre canlılığı, çoğalması, oksidatif stres veya inflamasyonla ilişkili süreçleri nasıl etkileyebileceğinin incelenmesini sağlar.

Bu çalışmalar olası etki mekanizmalarını araştırmak için değerlidir.

Ancak hücre kültürü, insan vücudunun bütün karmaşıklığını temsil etmez.

Bu nedenle hücre araştırmalarında olumlu bir sonuç görülmesi, aynı etkinin insanlarda ortaya çıkacağının garantisi değildir.

7. Gül Üzerine Yapılan İnsan Araştırmaları Neler Gösteriyor?

Gülün bilimsel araştırmalarında önemli alanlardan biri, koku yoluyla uygulanan aromaterapinin insanlardaki bazı psikolojik ve fizyolojik sonuçlarla ilişkisidir.

Ancak insan araştırmalarının yöntemleri, kullanılan ürünleri ve kanıt güçleri birbirinden farklı olabilir.

Araştırma Örneği 1: Kaygı, Depresyon ve Stres Üzerine 2021 Meta-Analizi

Rasooli ve arkadaşları tarafından 2021 yılında Phytotherapy Research dergisinde yayımlanan sistematik derleme ve meta-analiz, Rosa damascena uygulamalarının yetişkinlerde kaygı, depresyon ve stres üzerindeki etkilerini araştıran randomize kontrollü çalışmaları değerlendirmiştir.

Araştırmada toplam 32 yayın değerlendirmeye alınmıştır.

Birleştirilmiş sonuçlarda:

• Durumluk kaygı düzeyinde azalma,

• Depresyon ölçümlerinde iyileşme,

• Stres ölçümlerinde azalma

ile ilişkili bulgular rapor edilmiştir.

Bununla birlikte sürekli kaygı ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı bir etki gösterilememiştir.

Araştırmacılar, çalışmaların kanıt kalitesinin çok düşük ile orta düzey arasında değiştiğini ve daha yüksek kaliteli araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu belirtmiştir.

Burada önemli bir ayrım vardır.

Meta-analiz farklı uygulama biçimlerini kapsamaktadır. Bu nedenle sonuçların tamamı yalnızca gül yağının koklatılmasıyla veya cilde uygulanan gül suyuyla ilişkilendirilmemelidir.

Bu araştırmanın bize söylediği: Bazı sonuçlar umut vericidir; ancak tüm uygulamalar ve tüm kullanıcılar için kesin etki kanıtı oluşmuş değildir.

Araştırma Örneği 2: 2023 Yılında Yanık Hastalarında Aromaterapi ve Uyku Kalitesi

Mokhtari ve arkadaşları tarafından 2023 yılında Burns dergisinde yayımlanan randomize kontrollü klinik çalışmada, gül uçucu yağıyla inhalasyon aromaterapisinin kaygı ve uyku kalitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir.

Araştırmaya 60 yanık hastası katılmıştır.

Müdahale grubunda, rutin bakıma ek olarak üç gece boyunca belirlenen protokolle gül yağı inhalasyonu uygulanmıştır.

Kontrol grubunda ise karşılaştırma amacıyla distile su kullanılmıştır.

Araştırmada, müdahale grubunun kaygı ve uyku kalitesi ölçümlerinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bildirilmiştir.

Bu sonuçlar dikkat çekicidir.

Ancak çalışmanın belirli bir hastanede, belirli bir hasta grubunda ve sınırlı bir uygulama süresiyle gerçekleştirildiği unutulmamalıdır.

Ayrıca araştırılan ürün gül uçucu yağıdır; gül suyu veya gül distilatı değildir.

Dolayısıyla sonuçlar doğrudan günlük kullanılan bir gül suyu spreyinin uyku kalitesini artırdığını göstermez.

Araştırma Örneği 3: Koroner Anjiyografi Öncesinde Gül Aromaterapisi

Bikmoradi ve arkadaşlarının randomize kontrollü çalışmasında, koroner anjiyografi öncesinde gül aromaterapisinin stres, kaygı ve bazı fizyolojik ölçümler üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir.

Araştırmaya 98 hasta katılmıştır.

Katılımcıların bir grubuna belirlenmiş bir inhalasyon protokolü uygulanırken diğer grupta distile su kullanılmıştır.

Araştırmacılar stres ve kaygı ölçümleri ile bazı hemodinamik parametrelerde anlamlı farklılıklar bildirmiştir.

Bu çalışma, gül aromaterapisinin belirli tıbbi işlem koşullarında araştırılabileceğini göstermektedir.

Ancak böyle bir bulgu, gül aromasının bütün insanlarda aynı etkiyi oluşturduğunu veya tıbbi tedavinin yerini alabileceğini kanıtlamaz.

Bu Üç Araştırmayı Birlikte Nasıl Okumalıyız?

Bu çalışmaların ortak noktası, Rosa damascena uygulamalarının bazı insan sonuçlarıyla ilişkisini araştırmalarıdır.

Fakat araştırmalarda:

• Katılımcı grupları,

• Kullanılan ürünler,

• Uygulama biçimleri,

• Müdahale süreleri,

• Karşılaştırma grupları,

• Ölçülen sonuçlar

farklı olabilir.

Bu nedenle bir çalışmanın sonucunu bütün gül ürünlerine genellemek bilimsel olarak doğru değildir.

Gül Akademisi Notu

İnsanlarda yapılan bir çalışma, laboratuvar deneyinden farklı bir araştırma sorusuna cevap verir.

Ancak “İnsan çalışması yapılmıştır” ifadesi tek başına yeterli değildir.

Araştırmanın katılımcı sayısı, yöntemi, kontrol grubu, uygulama biçimi ve sonuçların tekrarlanabilirliği de değerlendirilmelidir.

8. Bilimsel Kanıt Nasıl Değerlendirilir?

Bilimsel araştırmaların güvenilirliğini değerlendirirken sıkça bir “kanıt piramidi” kullanılır.

Ancak bütün araştırma türlerini tek bir sıralama içerisinde değerlendirmek her zaman doğru değildir.

Çünkü farklı yöntemler farklı sorulara yanıt verir.

Örneğin bir ürünün içindeki kimyasal bileşenleri tanımlamak için uygun yöntem, iyi tasarlanmış bir kimyasal analizdir.

Bir kozmetik ürünün cilt nemi üzerindeki etkisini araştırmak için ise uygun bir insan çalışması gerekebilir.

Araştırma Sorusuna Göre Bilimsel Yöntemler

İstatistiksel Anlamlılık Her Zaman Büyük Bir Fayda Demek midir?

Hayır.

Bir araştırmada istatistiksel olarak anlamlı fark bulunması, bu farkın günlük yaşamda veya klinik açıdan mutlaka önemli olduğu anlamına gelmez.

Sonucun büyüklüğü, ölçümün güvenilirliği, katılımcılar arasındaki farklılıklar ve gerçek kullanım koşulları dikkate alınmalıdır.

Benzer şekilde bir meta-analiz de otomatik olarak güçlü kanıt sunmaz.

Değerlendirmeye alınan araştırmaların yöntemsel kalitesi düşükse, birleştirilmiş sonucun güvenilirliği de sınırlı olabilir.

Bilimsel kanıtın gücü, yalnızca araştırmanın adından değil, soruya uygunluğundan ve nasıl yürütüldüğünden kaynaklanır.

9. Gül Araştırmalarında Güvenlik Neden Ayrı Değerlendirilmelidir?

Bir botanik ürünün bilimsel olarak değerlendirilmesi yalnızca potansiyel faydalarının araştırılması değildir.

Güvenlik de aynı derecede önemlidir.

Gül yağı, gül suyu ve diğer gül türevleri farklı bileşim ve yoğunluklara sahip olduğundan, güvenlik değerlendirmeleri de ürünün özelliklerine uygun yapılmalıdır.

Araştırılabilecek konular arasında:

• Cilt irritasyonu,

• Göz irritasyonu,

• Alerjik duyarlılık,

• Mikrobiyolojik kalite,

• Kimyasal ve fiziksel stabilite,

• Kullanım miktarı,

• Uygulama bölgesi,

• Kullanım sıklığı,

• Diğer formül bileşenleriyle etkileşimler

yer alır.

“Doğal” olması, bir ürünün her kişi ve her kullanım koşulunda risksiz olduğu anlamına gelmez.

Özellikle yoğun uçucu yağlar ve belirli koku bileşenleri hassas kişilerde istenmeyen reaksiyonlara neden olabilir.

OECD 491 Göz İrritasyonu Testi Ne Anlama Gelir?

OECD Test Guideline 491, belirli kimyasalların ciddi göz hasarı veya göz irritasyonu sınıflandırması açısından değerlendirilmesine yardımcı olan bir in-vitro yöntemdir.

Bu testte, belirlenmiş deney koşullarında hücre canlılığı üzerinden sınıflandırmaya yönelik sonuç elde edilir.

Bir numunenin bu yöntemle belirli bir sınıflandırma sonucunu karşılaması, kullanılan yöntem ve koşullar kapsamında önemli bir güvenlik verisi sağlar.

Ancak tek bir laboratuvar testi:

• Bütün kullanım koşullarını,

• Bütün bireysel duyarlılıkları,

• Her formülasyonu,

• Uzun süreli ve tekrarlanan bütün maruziyetleri

otomatik olarak kapsamaz.

Bu nedenle güvenlik iddiaları test edilen ürünün kimliği ve testin kapsamıyla uyumlu biçimde ifade edilmelidir.

10. Üretim Yöntemi Bilimsel Sonuçları Neden Etkiler?

Gül suyu genel bir ürün adı gibi görünse de farklı üreticilerin gül suları aynı biçimde üretilmeyebilir.

Kullanılan hammadde ve üretim koşulları, elde edilen ürünün kimyasal ve fiziksel özelliklerini etkileyebilir.

Sonuçları etkileyebilecek başlıca değişkenler şunlardır:

• Gülün botanik kimliği ve yetiştirildiği bölge,

• Hasat zamanı ve çiçeklerin tazeliği,

• Hasattan sonra uygulanan bekletme koşulları,

• Çiçek-su oranı,

• Bakır veya paslanmaz çelik ekipman kullanılması,

• Hidrodistilasyon veya buharla damıtma yöntemi,

• Damıtma süresi ve sıcaklık koşulları,

• Soğutma sisteminin özellikleri,

• Gül yağı fraksiyonunun ayrılıp ayrılmaması,

• Yeniden damıtma veya kohobasyon uygulanması,

• Filtrasyon, dolum ve saklama koşulları.

Bu nedenle yalnızca “gül suyu” adıyla tanımlanan iki araştırma numunesinin birbirine eşdeğer olduğunu varsaymak doğru değildir.

Yağı Ayrılmış ve Yağı Alınmamış Gül Distilatları

Gül yağı üretimine odaklanan bazı yöntemlerde, yoğunlaşan aromatik sıvının ayrılabilir yağ fazı toplanır.

Yağı alınmamış gül distilatı yaklaşımında ise bu yağ fraksiyonu ayrı bir ürün olarak uzaklaştırılmaz.

Bu iki üretim yaklaşımı arasında kimyasal ve fiziksel farklılıklar oluşabilir.

Ancak yağın ayrılmamış olması, bütün yağ bileşenlerinin suda tamamen çözündüğü veya ürünün kendiliğinden daha etkili olduğu anlamına gelmez.

Bu ürünlerin sağlıklı biçimde karşılaştırılabilmesi için standartlaştırılmış üretim tanımları ve analitik yöntemler gerekir.

Aynı botanik kaynağın kullanılması, aynı bilimsel sonucun elde edileceğini garanti etmez.

11. Akita'nın Yağı Alınmamış Gül Distilatı Bu Bilimsel Yolculuğun Neresinde?

Akita, 2003 yılında gül yağını ayrı bir ürün olarak elde etmek yerine, gül distilatının kendisini esas alan bir üretim yaklaşımı geliştirmiştir.

Non-De-Oiled Rose Water, yani yağı alınmamış gül suyu olarak tanımlanan bu yaklaşımda, uçucu yağ fraksiyonu ayrı bir ürün olarak uzaklaştırılmadan distilat elde edilmesi hedeflenir.

Akita'nın çalışmaları, üretim yönteminin geliştirilmesinin yanı sıra hammaddenin kimyasal, mikrobiyolojik ve fiziksel özelliklerinin araştırılmasını da kapsamaktadır.

Bu çalışmalar farklı bilimsel sorulara yanıt aramaktadır.

Kimyasal Profil: GC–MS Analizleri

Akita tarafından paylaşılan 2 Temmuz 2024 tarihli GC–MS analizinde, yağı alınmamış gül distilatının uçucu bileşen profili incelenmiştir.

Bildirilen başlıca bileşenler arasında:

bulunmaktadır.

Bu değerler, analiz edilen numunenin bildirilen göreli GC–MS profilini gösterir.

Örneğin %79,54 feniletil alkol değeri, şişedeki ürünün kütlece %79,54'ünün feniletil alkolden oluştuğu anlamına gelmez.

Ayrıca tek bir GC–MS profili, bütün üretim partilerinin kimyasal bileşiminin değişmeden aynı olduğunu kanıtlamaz.

Mikrobiyolojik Kalite ve Stabilite Çalışmaları

Akita'nın araştırma faaliyetleri arasında mikrobiyolojik analizler ve farklı depolama koşullarına yönelik stabilite değerlendirmeleri bulunmaktadır.

Mikrobiyolojik kalite testleri, numunelerdeki mikrobiyal durum hakkında bilgi sağlar.

Stabilite çalışmaları ise ürünün belirli koşullarda fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik özelliklerinin zaman içerisinde nasıl değiştiğini araştırabilir.

Ancak belirli numunelerde gözlenen uzun süreli stabilite, bütün üretim partilerinin veya her saklama koşulunun aynı sonucu vereceği anlamına gelmez.

Göz İrritasyonu Değerlendirmesi

Akita, test edilen yağı alınmamış gül distilatı için OECD 491 yöntemine göre göz irritasyonu değerlendirmesi gerçekleştirilmesini sağlamıştır.

Bu sonuç, test edilen numunenin belirlenmiş yöntem kapsamındaki güvenlik karakterizasyonuna katkıda bulunur.

Ancak bilimsel değerlendirmede ürünün kimliği, test raporu ve yöntemin sınıflandırma kapsamı birlikte dikkate alınmalıdır.

Cilt Performansı Üzerine Ölçümler

Akita'nın bildirdiği araştırmalar arasında nemlendirme, yaşlanma belirtileri ve pigmentasyon görünümü gibi kozmetik parametrelere ilişkin ölçümler de bulunmaktadır.

Bu tür çalışmalar belirli koşullarda ölçülebilir değişiklikleri araştırmak için değerlidir.

Ancak sonuçların kanıt gücü, numune sayısına, uygulama protokolüne, ölçüm yöntemine, karşılaştırma grubunun bulunup bulunmadığına ve araştırmanın tasarımına bağlıdır.

Bu nedenle cihazlı bir ölçüm sonucu ile geniş kapsamlı klinik etkinlik kanıtı birbirine karıştırılmamalıdır.

RF Ölçümleri: Fiziksel Özelliklere Yönelik Araştırma

Akita'nın araştırma faaliyetlerinde farklı gül ürünlerinin radyo frekansı (RF) ölçüm düzeneklerinde verdiği yanıtların karşılaştırılması da yer almaktadır.

Bu çalışmalar, numuneler arasında belirli ölçüm koşullarında fiziksel sinyal farklılıkları bulunup bulunmadığının araştırılması açısından değerlendirilebilir.

Bununla birlikte RF ölçümleri, GC–MS gibi yerleşik kimyasal karakterizasyon yöntemleriyle aynı bilgiyi vermez.

Ayrıca ölçülen bir RF sinyali veya pik, tek başına gül distilatının insan vücudu üzerinde özel bir biyolojik etki oluşturduğunu göstermez.

Bu alanda anlamlı sonuçlara ulaşılabilmesi için ölçüm düzeneğinin standartlaştırılması, çevresel etkilerin kontrol edilmesi, kör numunelerle tekrarlı ölçümler ve bağımsız doğrulama önemlidir.

Akita'nın Araştırma Yaklaşımının Önemi

Akita'nın çalışmaları, geleneksel bir botanik hammaddenin yalnızca tarihsel kullanımıyla değil, ölçülebilir özellikleriyle de incelenmesine yönelik bir çabadır.

Kimyasal analiz, mikrobiyolojik kalite, stabilite, güvenlik ve kozmetik performans testleri aynı soruya yanıt vermez.

Her araştırma, hammaddenin farklı bir özelliğinin anlaşılmasına katkıda bulunur.

Bu çalışmalardan elde edilen sonuçlar, kullanılan yöntem ve test edilen numune kapsamında değerlendirilmelidir.

Akita'nın bu alandaki yaklaşımı, geleneksel gül distilasyonu bilgisini modern ölçüm yöntemleriyle ilişkilendirmesi açısından anlamlıdır.

12. Yeni Teknolojiler Gül Araştırmalarını Nasıl Değiştiriyor?

Bilimsel araştırmalar ilerledikçe gülün incelenebilen özellikleri de çeşitlenmektedir.

Günümüzde metabolomik, gelişmiş kütle spektrometrisi, genomik ve çeşitli spektroskopik yöntemler daha ayrıntılı araştırmalara olanak sağlamaktadır.

Geleceğin Önemli Araştırma Soruları

Önümüzdeki dönemde şu konuların daha kapsamlı biçimde araştırılması yararlı olabilir:

• Rosa damascena çeşitlerinin genetik olarak doğrulanması,

• Yetiştirme bölgesinin kimyasal bileşime etkisinin incelenmesi,

• Hasat ve depolama koşullarının distilat üzerindeki etkilerinin araştırılması,

• Yağı ayrılmış ve yağı alınmamış distilatların aynı koşullarda karşılaştırılması,

• Farklı üretim yöntemlerinin aromatik bileşenlerin dağılımına etkisinin belirlenmesi,

• Gül distilatlarının fiziksel kararlılığının araştırılması,

• Cilt mikrobiyomu üzerindeki olası etkilerin uygun modellerle incelenmesi,

• Ağız bakımına ilişkin laboratuvar bulgularının daha ileri çalışmalarla değerlendirilmesi,

• Uzun süreli stabilitenin kimyasal ve mikrobiyolojik yöntemlerle izlenmesi,

• Kimyasal profil ile farklı fiziksel ölçüm sonuçları arasında tekrarlanabilir ilişkiler bulunup bulunmadığının araştırılması,

• Laboratuvar bulgularının uygun kontrollü insan çalışmalarıyla değerlendirilmesi.

Bu araştırmaların ilerlemesi için numune kimliğinin doğru tanımlanması ve farklı laboratuvarların karşılaştırılabilir yöntemler kullanması önemlidir.

Örneğin gelecekte bir gül distilatının kimyasal profili ile ölçülen fiziksel RF yanıtları arasında tekrarlanabilir bir ilişki olup olmadığı araştırılabilir.

Ancak böyle bir ilişki gösterilse bile, bunun kozmetik veya biyolojik etkilerle ilişkisi ayrıca incelenmelidir.

Araştırılması Gereken Konu

Gül distilatlarını bilimsel olarak karşılaştırabilmek için üretim yönteminin ayrıntılı tanımı, standart numune hazırlama, bağımsız laboratuvar analizi ve sonuçların tekrar edilebilirliği birlikte değerlendirilmelidir.

13. Bilimsel Kanıt Neden Zaman İçerisinde Değişebilir?

Bilim, bir defada tamamlanan ve hiçbir zaman değişmeyen bir bilgi bütünü değildir.

Yeni araştırma yöntemleri geliştirildikçe eski sonuçlar yeniden incelenebilir.

Daha fazla katılımcıyla yapılan araştırmalar, küçük pilot çalışmalardan farklı sonuçlar verebilir.

Bir laboratuvar bulgusu daha sonra bağımsız araştırmacılar tarafından doğrulanabilir, sınırlandırılabilir veya desteklenmeyebilir.

Bu durum bilimin zayıflığı değil, kendini düzeltme ve geliştirme gücüdür.

Bu nedenle bilimsel yayınlarda kullanılan dil, elde edilen kanıtın gücüyle uyumlu olmalıdır.

Örneğin:

• “Laboratuvar koşullarında antioksidan aktivite göstermiştir.”

• “Belirli bir mikroorganizma üzerinde in-vitro inhibisyon gözlenmiştir.”

• “Test edilen numunede belirli uçucu bileşenler saptanmıştır.”

• “Araştırma koşullarında cilt neminde ölçülebilir bir değişiklik bildirilmiştir.”

• “İlk bulgular umut vericidir.”

• “Sonuçların bağımsız çalışmalarla doğrulanmasına ihtiyaç bulunmaktadır.”

gibi ifadeler, sonucun hangi sınırlar içerisinde geçerli olduğunu açıkça anlatır.

Buna karşılık “Her hastalığı iyileştirir”, “Yaşlanmayı durdurur” veya “Bütün etkileri kesin olarak kanıtlanmıştır” gibi genelleyici ifadeler, mevcut bilimsel kanıtların kapsamını aşabilir.

Bir Gül Araştırmasını Okurken Sorulması Gereken Beş Soru

1. Hangi ürün araştırıldı? Gül yağı mı, gül suyu mu, distilat mı, yoksa ekstrakt mı?

2. Nasıl araştırıldı? Kimyasal analiz, hücre deneyi, hayvan modeli veya insan çalışması mı?

3. Kimler veya hangi numuneler incelendi? Katılımcı sayısı, numune özellikleri ve karşılaştırma grubu nedir?

4. Gerçekte ne ölçüldü? Kimyasal bileşim, mikrobiyal büyüme, cilt nemi veya kaygı düzeyi mi?

5. Sonuç ne kadar genellenebilir? Bulgular bağımsız çalışmalarla tekrarlandı mı ve başka ürünlere uygulanabilir mi?

Bu sorular, yalnızca gül konusunda değil, bütün bilimsel ve kozmetik araştırmalarında daha bilinçli değerlendirme yapmamıza yardımcı olur.

Bölüm Özeti: Geleneksel Bilgiden Ölçülebilir Bilime

Gülün bilimsel yolculuğu geleneksel kullanımla başlamış, modern araştırma yöntemleriyle giderek daha ayrıntılı ve ölçülebilir hâle gelmiştir.

Bugün araştırmacılar:

• Gül ürünlerinin kimyasal bileşimlerini tanımlamakta,

• Farklı distilasyon ürünlerini karşılaştırmakta,

• Laboratuvar ortamında biyolojik aktivitelerini incelemekte,

• Güvenlik ve stabilite değerlendirmeleri yapmakta,

• İnsanlarda belirli uygulamaların sonuçlarını araştırmakta,

• Yeni analiz teknolojileriyle ürünlerin farklı özelliklerini değerlendirmektedir.

2017 yılında yayımlanan distilasyon ürünleri araştırması, aynı çiçekten elde edilen gül yağı, gül suyu ve posa suyunun farklı kimyasal ve laboratuvar özelliklerine sahip olabileceğini göstermiştir.

2021 yılında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analiz, Rosa damascena uygulamalarının bazı kaygı, depresyon ve stres ölçümlerinde olumlu bulgularla ilişkili olduğunu bildirmiştir.

2023 yılında gerçekleştirilen kontrollü insan araştırması ise belirli bir hasta grubunda gül uçucu yağı aromaterapisiyle kaygı ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemiştir.

Ancak bu araştırmaların sonuçları bütün gül ürünlerine doğrudan aktarılamaz.

Çünkü gül yağı, gül suyu, gül distilatı ve farklı bitkisel ekstraktlar aynı kimyasal ürün değildir.

Akita'nın yağı alınmamış gül distilatı üzerine yürüttüğü çalışmalar da bu bilimsel yolculuğun bir parçasıdır.

Bu yaklaşımda amaç, geleneksel kullanımla yetinmek yerine ürünün üretim geçmişini, kimyasal profilini, fiziksel özelliklerini ve belirli test koşullarındaki performansını ayrı ayrı araştırmaktır.

Geleneksel bilgi bize değerli sorular bırakmıştır.

Modern bilimin görevi ise bu soruları doğru numuneler, uygun yöntemler, kontrollü araştırmalar ve bilimsel açıdan ölçülü yorumlarla değerlendirmektir.

Gülün geçmişi geleneksel bilgiyle, geleceği ise dikkatli, tekrarlanabilir ve şeffaf bilimsel araştırmalarla şekillenmektedir.

Sık Sorulan Sorular

1. Geleneksel kullanım bilimsel kanıt sayılır mı?

Geleneksel kullanım, tarihsel ve etnobotanik bir kanıt türüdür.

Ancak belirli bir ürünün insanlarda klinik etki oluşturduğunu tek başına kanıtlamaz.

Geleneksel gözlemler, bilimsel araştırmalar için değerli başlangıç soruları sağlayabilir.

2. Gül yağıyla yapılan bir araştırmanın sonucu gül suyu için de geçerli midir?

Doğrudan geçerli kabul edilemez.

Gül yağı ve gül suyu farklı kimyasal profillere, konsantrasyonlara ve uygulama biçimlerine sahiptir.

Sonuçların başka ürünlere aktarılabilmesi için ilgili ürünlerle ayrıca araştırma yapılması gerekebilir.

3. GC–MS analizi gül suyunun faydalarını kanıtlar mı?

Hayır.

GC–MS, numunenin uygun yöntemle analiz edilebilen uçucu bileşenlerini incelemek için kullanılır.

Kimyasal bileşim hakkında bilgi sağlar; cilt veya insan sağlığı üzerindeki etkileri tek başına kanıtlamaz.

4. Laboratuvarda antioksidan aktivite gösteren gül suyu insan cildinde de aynı etkiyi gösterir mi?

Bu sonuç otomatik olarak çıkarılamaz.

Laboratuvar koşullarında ölçülen kimyasal aktivite ile insan cildinde gerçekleşen biyolojik süreçler farklıdır.

Cilt üzerindeki etkinin araştırılması için uygun biyolojik ve insan çalışmaları gerekir.

5. Gül kokusunun kaygı ve uyku üzerindeki etkileri araştırıldı mı?

Evet.

Rosa damascena aromaterapisi ve diğer uygulamalarıyla ilgili kontrollü insan araştırmaları yapılmıştır.

Bazı çalışmalarda olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Ancak araştırmaların ürünleri, yöntemleri, katılımcıları ve kanıt kalitesi farklıdır.

Bu nedenle sonuçların tümü genel ve kesin bir tedavi önerisi olarak değerlendirilmemelidir.

6. Bir insan çalışmasının yapılmış olması etkinin kesin olarak kanıtlandığı anlamına gelir mi?

Hayır.

Araştırmanın tasarımı, katılımcı sayısı, kontrol grubu, ölçüm yöntemi, sonuç büyüklüğü ve bağımsız araştırmalarda tekrarlanıp tekrarlanmadığı da önemlidir.

7. Gül suyunun kimyasal yapısı her zaman aynı mıdır?

Hayır.

Botanik kaynak, yetiştirme bölgesi, hasat zamanı, çiçeklerin depolanması, damıtma yöntemi, üretim koşulları ve yağ ayırma işlemleri kimyasal profili etkileyebilir.

8. Doğal gül ürünleri herkes için tamamen güvenli midir?

Doğal köken, tek başına tam güvenlik garantisi değildir.

Güvenlik; ürünün kimliğine, bileşimine, konsantrasyonuna, uygulama biçimine ve kullanıcının duyarlılığına bağlıdır.

9. Akita'nın yağı alınmamış gül distilatı neden ayrı araştırılmalıdır?

Çünkü Akita'nın tanımladığı üretim yaklaşımında uçucu yağ fraksiyonu ayrı bir ürün olarak uzaklaştırılmaz.

Bu üretim yöntemi, ürünün kimyasal ve fiziksel özelliklerini etkileyebilir.

Olası farklılıkların belirlenebilmesi için uygun analizler ve doğrudan karşılaştırmalar gerekir.

10. RF ölçümleri gülün insanlarda belirli bir etki oluşturduğunu gösterir mi?

Hayır.

RF ölçümleri, kullanılan düzenek ve koşullarda fiziksel sinyal özelliklerini incelemek için değerlendirilebilir.

Bu sinyallerin insanlarda biyolojik veya kozmetik etki oluşturduğunu göstermek için ayrı ve uygun bilimsel araştırmalar gerekir.

11. Bilim gülün bütün geleneksel kullanımlarını doğruladı mı?

Hayır.

Bazı alanlarda umut verici araştırma bulguları bulunmaktadır.

Ancak bazı geleneksel kullanımlar hakkında yeterli sayıda, yüksek kaliteli veya doğrudan ilgili bilimsel çalışma henüz bulunmayabilir.

Bilimsel Kaynaklar ve Teknik Dayanaklar

Tarihsel, Botanik ve Genel Bilimsel Kaynaklar

1. Başer, K. H. C., Altıntaş, A. ve Kürkçüoğlu, M. (2012). Turkish Rose: A Review of the History, Ethnobotany, and Modern Uses of Rose Petals, Rose Oil, Rose Water, and Other Rose Products. HerbalGram, 96, 40–53.

HerbalGram – Sayı 96

2. Mahboubi, M. (2016). Rosa damascena as holy ancient herb with novel applications. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 6(1), 10–16.

https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2015.09.005

3. Akram, M. ve ark. (2020). Chemical constituents, experimental and clinical pharmacology of Rosa damascena: A literature review. Journal of Pharmacy and Pharmacology, 72(2), 161–174.

https://doi.org/10.1111/jphp.13185

4. Royal Botanic Gardens, Kew.Rosa × damascena Herrm. Plants of the World Online. Güncel kabul edilen botanik adlandırma.

https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77394892-1

Kimyasal ve Laboratuvar Araştırmaları

5. Baydar, H. ve Göktürk Baydar, N. (2017). Yağ Gülü (Rosa damascena Mill.)’nde Distilasyon Ürünlerinin Uçucu Yağ ve Fenolik Madde İçerikleri ile Antiradikal ve Antioksidan Aktiviteleri. Journal of Agricultural Sciences, 23(1), 1–9.

https://dergipark.org.tr/en/pub/ankutbd/article/786544

İnsan Araştırmaları ve Sistematik Derlemeler

6. Rasooli, T. ve ark. (2021). Rosa damascena Mill for treating adults’ anxiety, depression, and stress: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research, 35(12), 6585–6606.

https://doi.org/10.1002/ptr.7243

7. Mokhtari, R., Mirbagher Ajorpaz, N., Abdi, K. ve Golitaleb, M. (2023). The effects of Rosa damascene aromatherapy on anxiety and sleep quality in burn patients: A randomized clinical trial. Burns, 49(4), 973–979.

https://doi.org/10.1016/j.burns.2022.07.017

8. Bikmoradi, A., Roshanaei, G., Moradkhani, S. ve Fatahi, A. (2022). Impact of inhalation aromatherapy with Damask Rose (Rosa damascena) on stress, anxiety and hemodynamic parameters of patients undergoing coronary angiography: A single blind randomized clinical trial. Journal of Complementary and Integrative Medicine, 19(3), 753–761. Çevrim içi ilk yayımlanma: 2021.

https://doi.org/10.1515/jcim-2020-0415

Güvenlik Testleri ve Teknik Belgeler

9. OECD (2025). Test No. 491: Short Time Exposure In Vitro Test Method for Identifying Chemicals Inducing Serious Eye Damage and Chemicals Not Requiring Classification for Eye Irritation or Serious Eye Damage. OECD Guidelines for the Testing of Chemicals.

https://doi.org/10.1787/9789264242432-en

10. Akita Doğal Ürünler. Yağı alınmamış gül distilatına ilişkin şirket tarafından bildirilen üretim yöntemi, GC–MS analizleri, mikrobiyolojik kalite, stabilite, OECD 491 değerlendirmesi, cihazlı kozmetik performans testleri ve ön fiziksel RF ölçümleri.

İlgili sonuçlar, şirketin teknik kayıtları ve laboratuvar raporlarında belirtilen numuneler, tarihler ve test koşulları kapsamında değerlendirilmelidir.

11. Akita Doğal Ürünler.Akita Gül Suyunun Doğal Kokusunun Ardındaki Bilim. 2 Temmuz 2024 tarihli GC–MS profilinden paylaşılan bileşen bilgileri.

https://akita.com.tr/article/gul-suyunun-dogal-kokusunun-ardindaki-bilim